1925 04-01 Amsterdam Dominé v. Wijngaarden en z’n geloof(Algemeen Handelsblad 04-01-1925)

Januari/februari 40-tal plaatsen in Friesland

Begin januari Terwispel 1914 herhaalt zich

We hebben een drietal vergaderingen gehad met Jo de Haas als spreker over het onderwerp: "1914. herhaalt zich". In een kort maar duidelijk betoog zette De H. uiteen hoe het gebeurde van 1914 zich dreigt te herhalen en welke onze taak moet zijn om het te voorkomen. Fel becritiseerde hij den ontwapeningszwendel der S. D. A. P., die, partij trekkende van de anti-mil. geest onder de arbeiders, deze laatsten in den waan brengt dat door in massa op de candidaten der S. D. A. P. te stemmen, de ontwapening wel zal komen. Te Tijnje was het bezoek goed ('n 40 menschen), te Jubbega heel goed (70 personen), maar te Gorredijk was ‘t niks gedaan. In die plaats schijnt de sportbacil de menschen te pakken te hebben of de menschen zijn te fatsoenlijk om een anti-mil. vergadering te bezoeken, 't Zal in elk geval goed zijn, dat in die plaats wat meer gewerkt wordt. De voorgenomen vergaderingen met Constandse gaan, jammer genoeg, niet door; C. is bedoelde dagen reeds bezet. We hebben nog 5 vergaderingen in 't zicht, n.1. te Jubbega, Langezwaag, Tjalleberd, Bontebok en Ureterp, te houden begin Februari. We zitten dus nog niet heelemaal stil.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 3, 17-01-1925.

10-01 Nij Beets Christendom en Werkloosheid

I. A. M. V.

Vanwege de afd. der I. A. M. V. had j.1. Zaterdag alhier eene openbare vergadering plaats, waarin onze kameraad De Haas het onderwerp behandelde: „Christendom en werkloosheid. Nadat de voorzitter mededeeling had gedaan dat de heer Kooistra, die bericht had gezonden zijn christelijk standpunt te zullen verdedigen, niet aanwezig was, bekwam De Haas het woord, die in een begrijpelijk betoog oorzaak en gevolgen der werkloosheid uiteenzette, daarbij felle critiek uitoefenende op het kapitalistisch productie-stelsel, alsmede op het geloof, waardoor immers velen worden afgehouden van den strijd voor 'n mooiere samenleving. De heer D. Laps maakte van de gelegenheid tot debat gebruik. L. kon zich niet recht verklaren het gezegde van De H., dat ongeveer 2 procent der bevolking beschikte over de macht. L. was van tegenovergestelde meening, want 98 hadden ongetwijfeld meer macht dan 2. De Haas antwoordde, zulks met L. eens te zijn, wanneer die 98 zich van hun macht bewust waren. Doch het ging hiermee als met een groot sterk paard dat geleid wordt door 'n klein jochie. Als het paard er zich van bewust was, dat één trap voldoende was om het jochie in een sloot te doen tuimelen, zou het zich zeker niet meer laten leiden. Daarom moet ons aller taak zijn te werken aan de bewustwording der massa. De vergadering was door 'n 180 menschen bezocht. Er werd in de pauze met anti-mil. lectuur gecolporteerd.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 3, 17-01-1925.

NIEUW-BEETS. — De afd. hield 9 Jan. haar jaarvergadering met circa 20 leden, ’t Jaarverslag van den secr. werd goedgekeurd. Uit het verslag van den penningmeester bleek dat er een tekort was van ƒ 30.—. Tot secr. werd M. Vaartjes en tot penningmeester G. Tromp benoemd. Belanghebbenden worden verzocht hiervan nota te nemen. Besloten werd 1000 manifesten te bestellen bij het „Centraal Comité Jongeren Vredes Actie”. Tot slot werd nog besproken de hatelijke critiek, ontstaan sedert het oprichten van ’t V.J.V. hier in Opsterland. Wij hopen, dat hieraan spoedig een einde komt, omdat zulks niet in het belang van onzen strijd kan zijn. Laten diegenen, die door felle persoonlijke critiek, meenen de zaak te dienen, zulks wel begrijpen. Zaterdag 10 Jan. organiseerden wij voor dit jaar onze eerste openbare vergadering, met als spreker Jo de Haas. Voor een stampvolle zaal (circa 180 personen) behandelde spreker op zeer duidelijke wijze het onderwerp: „Christendom en werkloosheid”. De wapens neder; maandorgaan van de Internationale Anti-Militaristische Vereeniging in Nederland, jrg 21, no. 3, 01-03-1925.

12-01 Wijnjeterp Geen titel

Maandag 12 Jan. had onze afd. der I. A.M. V. in het café Blauw eene openbare vergadering met Jo de Haas als spreker. De verg. werd door Blauw zelf geopend. Men weet nl. dat in den afgeloopen herfst bij een openb. vergadering in genoemd café de politie „Mokers" in beslag wilde nemen. Daartegen verzetten de kameraden zich, waarbij BI. tot kalmte aanmaande. Dat werd Bl. blijkbaar kwalijk genomen — van kalmte is de politie zeker niet gediend — en hij werd gestraft met intrekking van vergunning voor uitvoeringen e.d. gedurende 1924. BI. deelde mede, dat thans z'n „straftijd" om is en hij hoopte dat de strijd onverzwakt zou worden voortgezet. Door Jo de H. werden eerst lichtbeelden vertoond, vnl. naar foto's uit Friedrich's anti-oorlogsboek, welke een kreet van ontzetting en afgrijzen deden opstijgen. Daarna besprak hij in een korte, doch pittige rede het militairistisch karakter der S. D. A. P., ondanks de soc.-dem. zich thans als anti-mil.' Bij 't volk aandienen. De vergadering was door 'n 60 menschen bezocht. Er werd gewerkt met anti-mil. lectuur. Geen debat.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, 1925, no. 4, 24-01-1925.

13-01 HaulerwijkHet militairistisch karakter der

S. D.A.P. (Ooststellingwerver 09-01-1925)

16-01 Appelscha Het militairistisch karakter der S.D.A.P.

We hadden alhier Vrijdag 16 Jan. een schitterend geslaagde vergadering met Jo de Haas. Voor hij begon met zijn onderwerp: „Het militairistisch karakter der S. D. A. P." stelde hij ons in de gelegenheid met een projectielantaarn een werkelijk beeld te aanschouwen van de resultaten van den oorlog. Met tal van platen (waaronder er velen waren uit het anti-oorlogsboek van Ernst Friedrich) liet hij ons zien waartoe het militairisme dienst doet. Ook vooral de serie-platen, waarop we duidelijk konden zien, hoe reeds de kinderen, nog onbewust, door hen oorlogsspeelgoed te geven, vertrouwd worden gemaakt met het militairisme, waren van veel waarde. De waarschuwing aan de ouders, om vooral niet hun kinderen oorlogsspeelgoed te geven, was hier zeker op zijn plaats. In een kernachtige rede daarna toonde spreker met tal van feiten aan het militairistisch karakter der S. D. A. P.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, 1925, no. 4, 24-01-1925

17?-01 Oosterwolde Het militairistisch karakter der S.D.A.P.

Vanwege der Federatie Ooststellingwerf der I. A. M. V. hebben we een drietal openbare vergaderingen gehad met Jo de Haas als spreker over: „Het militairistisch karakter der S. D. A. P." De bedoeling was, in Oosterwolde een debatvergadering te houden, hetgeen door de afd. der S. D. A. P. reeds was aanvaard. Toen onzerzijds de zaak in orde was gemaakt, kwam men ons de boodschap brengen, dat het niet door kon gaan. En waarom niet? Men moet weten, dat hier door de soc.-dem. een verkiezingsvergadering werd gehouden met Duijs als spreker. Welk een indruk zou 't nu maken, wanneer even vóór die verkiezingsvergadering bedoelde debatvergadering plaats vond. Dan zou het publiek immers met het ware karakter der S. D. A. P. op de hoogte komen. En daar voelen de heeren niets voor. Een onzer kameraden vroeg nog aan Duijs, of hij lust had voor een openbare debatvergadering met gelijke tijdsverdeeling. Duijs wilde in geen geval zoo'n vergadering met Jo de Haas. Wel met Schermerhorn bijv., maar dan niet over het „militairistisch karakter der S. D. A. P." Nu zou men toch zeggen, dat, wanneer het „anti-militairisme" der S. D. A. P. te verdedigen is, zulks ook wel kan gebeuren tegenover een der onzen. De heeren voelen echter wel, dat ze dan op glad ijs komen. Ook werd Duijs nog de vraag gesteld, wat zijn partij dacht te doen wanneer de situatie van 1914 terugkeerde, 't Eenigste wat Duijs daarop had te zeggen, was een opwekking zijnerzijds om op de S. D. A. P. te stemmen. Intusschen kwam de politie, op deze vergadering aanwezig, reeds in actie. Onzen kameraad werd te kennen gegeven, dat, wanneer hij zich niet stil hield, hij uit de zaal gezet zou worden. Broederlijke eensgezindheid tusschen de soc.-dem. en de steunpilaren van het kapitalisme. Ten slotte: de verleugeningscampagne is weer begonnen. Door de politiekers van allerlei slag zullen de arbeiders voor de zooveelste maal bedrogen en verraden worden. Wilt ge dat, arbeiders? Wilt ge u maar immer door laten gebruiken als stemvee? Of zult ge eindelijk overgaan tot zèlf-actie, zèlf-strijd? Wilt ge 't laatste, versterkt dan onze gelederen, om met ons te strijden voor een werkelijk vrije samenleving.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 4, 24-01-1925.

18-01 Ureterp De sociaaldemocratie en de arbeidersbeweging

Te Ureterp sprak Jo de Haas voor een 45-tal personen, naar aanleiding van zijn debat met Kleerekooper, pardon „meneer Kleerekooper", zooals hij door Jo wenschte aangesproken te worden.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 4,24-01-1925.

19? 01 Bakkeveen 1914 herhaalt zich

De vergadering in Bakkeveen mag goed geslaagd heeten. Een 35 a 40 personen waren aanwezig. Na eerst de serie Oorlogslichtbeelden te hebben vertoond, zette Jo de Haas in een kort doch zakelijk betoog uiteen, dat gezien het huidig economisch gebeuren en het politieke vredesgedoe, een 1914 zich noodwendig herhalen moet. Aan ons echter de taak om de geest der massa dusdanig te bewerken dat het uitroepen van den oorlog wordt beantwoord met de algemeene werkstaking. Dan echter niet gewacht op het bevel der leiders, daar die nu reeds door hun doen en laten getoond hebben dat van hen zoo'n bevel nooit komt. Zonderling is echter wel, dat die wijze lieden nu, na 32 jaren droeve ervaring tot de algemeene werkstaking moeten komen welke toen door hen bespot werd als algemeene onzin. Hoéwel het ons niet mocht gelukken een Anti-Mil. groep bijeen te krijgen, toch zien we dat de belangstelling voor het anti-militairisme groeiende is, daar voor enkele jaren terug een openbare vergadering meestal mislukte door te weinig belangstelling. Aangepakt dus kameraden, opdat wij ook in die donkere oorden meer vaste voet krijgen. De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 4, 24-01-1925

20-01 Santpoort Opruiing en brandstichting

Over dit onderwerp sprak Jo de Haas Dinsdagavond voor de Amst. Alarm Groep in Handwerkers Vriendenkring. De zaal was slechts voor een derde gevuld. Spreker begon met er op te wijzen, hoe dood de Amsterdamsche beweging is: openbare vergaderingen op het platteland zijn in doorsnee driemaal zoo druk bezocht als in de hoofdstad. Verder behandelde hij breedvoerig de vervolgingen waaraan voornamelijk de revolutionaire jongeren bloot staan en wees er op, hoe internationaal de wil tot uiting komt: geen oorlog meer, met als consequentie daarvan het in de lucht springen van kruitfabrieken, munitietreinen, verbranden van kazernes en meerdere daden van sabotage. Hij betoogde, dat de oorlog met redeneeren niet tegen te houden was, maar alleen door daden. Wat voor daden moet ieder voor zich maar uitmaken. Aan

de aansporing tot de daad, aan opruiing en brandstichting heeft onze tijd behoefte en daarom wekte spr. in een vurige peroratie de aanwezigen op, het aantal actieve anti-militaristen te versterken.De vrije socialist 24-01-1925.

23-01 Bergum Nooit meer oorlog

BERGUM, Vrijdagavond sprak op de bovenzaal van het Roodhert alhier de anti-militarist Jo de Haas van Amsterdam met als onderwerp „Nooit meer oorlog", verduidelijkt door de oorlogsbeelden genomen aan het front en thans met behulp eener projectielamp op doek gebracht. Er waren ongeveer 45 bezoekers. De politie noteerde de naam van den persoon die met „deMoker" colporteerde, zoodat deze zeer zeker met de justitie zal moeten kennis maken.Dragtster courant 27-01-1925.

25-01 Beetgum Nooit meer oorlog

In het catechisatielocaal te Beetgum werd Verleden Zondag een vergadering gehouden, beoogende de propaganda tegen den oorlog. Jo de Haas van Amsterdam trad op als spreker met het onderwerp: „Nooit meer oorlog!" Daarna werden lichtbeelden vertoond, genomen aan de fronten tijdens den grooten wereldoorlog. Sprekers gloedvolle rede werd door 'de talrijke aanwezigen aandachtig aangehoord, en de lichtbeelden toonden aan het verschrikkelijke van den grooten wereldbrand, zooals bijv. vooral de prent van de massagraven.Franeker courant 30-01-1925.

Door de afd. Leeuwarden der I.A.M.V. was hier op Zondag 25 Jan. een vergadering belegd, met Jo de Haas als spreker. Ongeveer 70 menschen luisterden met groote aandacht naar de mooie, duidelijke rede. Na de rede vertoonde De Haas nog een serie lichtbeelden, waarvan de meesten betrekking hadden op den oorlog. De toegang tot de verg. was vrij; maar na afloop werd een collecte gehouden, waarvan de opbrengst ruim voldoende was om de kosten te dekken. Tot oprichting van een anti-mil. vereen, is het nog niet gekomen; maar we hopen het nog wel eens te probeeren.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 5, 31-01-1925.

24-01 St Jacobiparochie Nooit meer oorlog

ST. Jacobiparochi trad bij den bierhuishouder J. Stellingwerf alhier als spreker op de heer Jo de Haas van Amsterdam met het onderwerp: „Nooit meer Oorlog." In zijn gloedvolle en met overtuiging uitgesproken rede, toonde spr. aan, het dan alleen „nooit meer oorlog" zal kunnen zijn, als ieder voor zich met de daad zegt „wij doen daaraan niet mee," en naar spr. meening zou eenmaal die heerlijke tijd aanbreken daar thans reeds geconstateerd kan worden, dat jaarlijksch het aantal jonge mannen die als ze als soldaat moeten dienen, zeggen „wij doen daaraan niet aan mee", grooter wordt. Na de rede liet spr. met een groote serie lichtbeelden de verschrikkingen van den wereldoorlog 1914-1918 zien, de verschillende beelden van met name genoemde personen, thans nog in leven, doch door den strijd afschuwelijk verminkt, de massa-graven op het slagveld, enz. maakten op de ruim tachtig aanwezigen diepen indruk. Franeker courant27-01-1925

27-01 Kimswerd Idem (De vrije socialist 21-01-1925)

A.I.M.V.

28?-01 Boelenslaan Christendom en werkeloosheid

Een goede vergadering. Voor een goed bezette zaal (ongeveer 100 personen) sprak Jo de Haas te Boelenslaan over het onderwerp „Christendom en Werkloosheid. Op duidelijke wijze zette hij uiteen, dat de werkloosheid een maatschappelijk euvel is, dat alleen kan verdwijnen wanneer deze kapitalistische maatschappij wordt vernietigd. In debat kwamen de S. D. A. P.-ers Brand en Pultrom. De eerste debater begon met er op te wijzen, dat Jo de Haas had gezegd dat er geen God is, maar dat dit niet door de Haas was bewezen. We kunnen God wel niet zien, maar er is ook liefde en die kunnen we ook niet zien en toch is zij er. Met het praatje: er is geen God, laten we ons niet afschepen aldus debater. Verder vertelde Brand, dat hij er aan twijfelde of hij er wel werkelijk was, en of we er eigenlijk allemaal wel waren, of hetgeen we om ons heen waarnemen eigenlijk geen verbeelding of fantasie was. Verder maakte hij de Haas er een verwijt van dat deze wel 't bestaan van God ontkende, maar wanneer 't hem in z'n kraam te pas kwam (n.1, bij z'n critiek op het Christendom) hij God er weer bij haalde. Er was n.1. door Jo aangehaald 't bekende verhaaltje van Jezus en de rijke jongeling. De debater riep tenslotte de aanwezigen (wijzende op een plaat van den strijd in Twente) op om lid te worden van 't N. V. V., daar deze de arbeiders wel uit 't moeras zou helpen. Het gesprokene van den tweeden debater had niet veel te beteekenen. Jo de Haas begon z'n antwoord met er op te wijzen dat wanneer hij had gezegd dat er geen God was, hij er bij had gezegd dat het bestaan van een God nog nooit was bewezen en hij dus wel tot de erkenning moest komen dat er geen God is. Met de liefde is dat iets anders. Liefde kun je wel niet zien, maar de gevolgen van de liefde kun je waarnemen. Niet wij, aldus de H., schepen de rnenschen af, door te zeggen dat er geen God is, maar dat doet de debater, door te beweren dat er een God is zonder daarvoor bewijzen bij te brengen. Wat betreft 't zijn of niet zijn, zegt de Haas dat de heer Brand er wel aan twijfelt of we er al of niet zijn, maar dat hij tegelijkertijd rnenschen, aan welker bestaan hij twijfelt, aanraadt lid van 't N. V. V. te worden. 't Al of niet zijn is reeds 300 jaar geleden opgelost door een wijsgeer, die n.1. dit zei: ,,Ik twijfel er aan dat ik er ben, dus ik ben er". Want waar twijfel is, is ook een twijfelaar en daarmee is 't vraagstuk opgelost. Wat betreft 't aanhalen van Jezus, wees de Haas den debater er op, dat hij Christendom en God met elkaar ging verwarren. Er is wel godsdienst, maar daarom is er nog geen God. Vroeger was er wel een geloof aan spoken, maar daarom waren er nog geen spoken. 't Voorbeeld van den strijd in Twente was al heel slecht gekozen. Ieder weet hoe daar de arbeiders door de vakvereenigingen waren overgeleverd aan de katoenbaronnen. Verder wees Jo er nog op, hoe Wibaut de jongens opriep voor soldaat worden en hoe Polak had geteekend op de oorlogsleening voor 20.000 gulden, terwijl bij de anti-oorlogsdemonstratie de georganiseerde politie en gevangenbewaarders mee in de rij liepen. De tweede debater kreeg nu weer het woord en juichte het toe, dat de politie van Amsterdam lid was van de S. D. A. P. Hij zou, wanneer hij agent was, zeker hetzelfde doen; de politie stond ook op 't standpunt van den klassenstrijd. Ook het inteekenen op de oorlogsleening vond instemming bij debater, hij vond dat wanneer een arbeider 5 gulden kon verdienen, deze niet tevreden moest zijn met 4. Wanneer hij in z'n functie van kaashandelaar door prijsopdrijving meer kon verdienen, dan deed hij het, hetgeen dan ook werkelijk dezen zomer is geschied. Verder zei spreker dat Jo de Haas hier was gekomen om de vakvereeniging uiteen te rukken; hij riep dan ook de arbeiders op trouw te blijven aan hun organisatie. Daarna kreeg Brand het woord en zei dat God in hem was en dat hij God kon waarnemen aan hetgeen hij (debater) deed. Jo de Haas, hierna weer aan 't woord komende, zegt dat straks de op 't klassenstrijd-standpunt staande agenten bij een staking hun eigen, ook op t standpunt van den klassenstrijd staande, kameraden uit mekaar moeten rammelen ten behoeve van hun gemeenschappelijken vijand. Wij vinden het, aldus de H. „verschrikkelijk wanneer de bourgeoisie nog aan onze lijken verdient, maar de debater vindt het niks erg, zelfs goed, dat de arbeiders nog winst slaan uit de lijken van hun gevallen makkers. De debater staat blijkbaar op 't zelfde standpunt als de kapitalist: als er maar verdiend wordt, onverschillig hoe en waaraan. Verder merkte hij op dat hij niet is begonnen over de vakorganisatie, maar debater, en wanneer de heer Pultrom zoo bang is, dat door een rede van een uur de vakvereeniging uitmekaar zal worden gescheurd, dan blijkt de vakvereeniging ook geen knip voor den neus waard te zijn. Tot den heer Brand zegt de Haas, dat hetgeen hij tot stand brengt, het resultaat is van z'n eigen godsdienstig denken en niet van God. Hij besluit zijn betoog met te zeggen dat wij hier niet zijn gekomen als concurrent, maar dat we de rnenschen bewust willen maken; alleen bewuste rnenschen hebben we noodig. In deze plaats kan en moet nog gezaaid worden.Harm. De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 5, 31-01-1925.

31-01 Jubbega Christendom en werkeloosheid (ds van Lonkhuyzen uitgenodigd voor debat

De vergaderingen met Jo de Haas als spreker zijn weer achter den rug. In een 40-tal plaatsen heeft hij hier in Friesland in Januari en Februari gesproken. Wat betreft het bezoek op deze vergaderingen, kunnen we tevreden, ja zelfs voldaan zijn. Vele malen sprak de Haas voor stampvolle zalen. Misschien was dit ook te danken aan het feit, dat er op vele verg. de oorlogs-lichtbeelden werden vertoond. Deze verg. waren dubbel nuttig, want wat het oor niet wilde gelooven, werd met het oog aanschouwd. De lichtbeelden mogen dan ook geen oogenblik werkeloos blijven liggen. Te Jubbega sprak Jo voor een volle zaal over het onderwerp „Christendom en Werkloosheid". Spreker toonde aan, dat het christendom nimmer de werkloosheid zal kunnen opheffen, daar het niet de oorzaak, het kapitalistisch productie-systeem, aantast. Hoogstens kan het door de liefdadigheid of philantropie den nood wat lenigen. Maar de arbeiders moeten door vernietiging dezer maatschappij en het stichten eener socialistische gemeenschap de werkloosheid met vele andere kwaden van deze wereld verbannen. Ds. Van Lonkhuizen die uitgenoodigd was voor debat, was niet present. De heeren blijven liever vanaf de kansel hun kudde wat voorpraten, dan hebben ze geen tegenspraak. In het laatst van Februari zal Constandse een 3 of 4-tal spreekbeurten voor ons vervullen waaruit blijkt dat wij jongeren niet stil blijven zitten maar de boel steeds levendig trachten te houden. Wanneer zullen we in onzen strijd ook op de medewerking der ouderen kunnen rekenen? Anne.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 8, 21-02-1925.

01-02 Akkrum De oorlog aan den oorlog

(De arbeider 31-01-1925)

03-02 Nijehorne idem (De arbeider 31-01-1925)

03-02 Pingjum Nooit meer oorlog

Uit Pingjum. Een goedgeslaagde vergadering. Dinsdag dan jl. heeft de openbare vergadering met als spreker kam. Jo de Haas plaats gehad. Tot onderwerp had Jo gekozen „Nooit meer oorlog'', welk hij op eigen uitstekende kritische, bevattelijke en propagandistische wijze behandelde. Scherp deed hij vooral uitkomen het principieele verschil tusschen ons als revolutionaire anti-militaristen en hen die, weliswaar koketteeren met het woord „nooit meer oorlog” maar de middelen welke tot het „nooit meer oorlog” zullen voeren, namelijk de sociale revolutie, de omwenteling van onze maatschappij in al haar geledingen, niet wenschen en daarom is het woord „nooit meer oorlog" voor hen als zoodanig slechts een leuze, een abstract woord zonder inhoud of beginsel. Tot meerdere vervolmaking der anti-militaristische propaganda en tot groot genoegen der vergadering getuige de aandacht, werden door Jo verschillende beelden gegeven, door middel van de projectielantaarn, van de ontwikkeling der oorlogstechniek vanuit het primitieve tijdvak tot den tijd van modern oorlogvoeren van thans; foto's van stukgeschoten vliegtuigen, massa-graven, feiten van afschuwelijke uithongering, enz., alles van bekende en onbekende teekenaars en aan de hand van het machtig anti-oorlogsalbum van Ernst Friedrich, waarbij hij tevens schitterende uitleggingen deed. Alles bijeengenomen een leerzame, een zeldzaam leerzame vergadering. Daarom nogmaals op deze plaats een hartelijk tot weerziens.De vrije socialist 07-02-1925.

05-02 Langezwaag De oorlog aan den oorlog

(De arbeider 17-01-1925)

10-02 Ureterp De noodzakelijkheid van net antimilitarisme

URETERP, Dinsdag jl. werd in de zaal van B. Oosterbaan door eenige I.A.M.V.'ers een avond georganiseerd met als sprekers ds, de Vries van Ureterp en Jo de Haas van Amsterdam. Voor de stampvolle zaal trad als eerste spreker op ds, de Vries over „Het veld van eer'. Spr. schetste de gruwelen van den laatsten oorlog, die vooral het menschdom zedelijk ontwricht had. En hoe almisleidend de opleiding tot soldaat was. Er moet een wedergeboorte in den mensch plaats vinden, hij moet geen vertrouwen stellen in leiders van vakorganisaties of Volkenbond, want dat alles was misleiding. Een mensch moet zich zelf zijn, en een waar christen kan nooit ook maar een daad voor het militarisme doen. We zijn te goed om gedreven te worden tot doodslag.

In een andere richting ging de rede van den tweeden spreker, die als onderwerp had „De noodzakelijkheid van het anti-militarisme", Spr., noemde als oorzaak van oorlog en militarisme het kapitalisme, zoodat wanneer men het militarisme wilde bestrijden, in de eerste plaats de strijd moest gaan tegen het kapitalisme. Beide sprekers hebben samen meer dan drie uren gesproken voor het aandachtig luisterend publiek, dat af en toe door applaus instemming toonde.Dragtster courant 13-02-1925.

11-02 Leeuwarden Het menschelijk geluk met en Dageraad zonder God (Nieuwsblad van Friesland: Hepkema’s courant 17-02-1925)

LEEUWARDEN. Onze beide dienstweigeraars zijn weer gezond en wel bij hun familie terug. Hartelijk welkom jongens! De tournée-JO de Haas slaagde uitstekend. Overal flink bezochte vergaderingen. De plaatjes uit het anti-oorlogsboek van Ernst Friedrich met de lantaarn van het Landelijk Comité vertoond, zijn eenig voor de propaganda. Van de vergadering in Bergum, waar nogal wat politie aanwezig was, heeft H. de Haan procesverbaal wegens colportage met „De Moker". We kunnen deze in rijksuniform gestoken idioten niet dankbaar genoeg zijn voor hun op deze wijze voor ons gemaakte propaganda. Binnenkort krijgen we een debat tusschen L. de Visser en De Haas. De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 7, 14-02-1925.

13-02 Franeker Nooit meer Oorlog/De moderne vrije soc. ver. gifgassenoorlog (met lichtbeelden)

Nooit meer Oorlog. Op initiatief van de vrije soc. vereeniging te Franeker sprak dezer dagen op de met belangstellenden flink bezette bovenzaal van de Koornbeurs de heer Jo de Haas uit Amsterdam over het onderwerp „Nooit meer oorlog!" en in verband daarmee de bestrijding van het militarisme. Door de voortdurende overlading met verslagen en andere copie en in verband daarmee permanent gebrek aan plaatsruimte bleef een verslag van deze buitengewoon vlot uitgesproken en met groote aandacht gevolgde rede totdusver in petto, wat met het oog op de actualiteit van het onderwerp zeker zonder bezwaar kon geschieden. Thans vinden we gelegenheid om er op terug te komen. Na een inleidend woordje en enkele mededeelingen van den voorz., den heer P. v. d. Ploeg, ving de heer De Haas zijn rede aan met de opmerking, dat de revolutionnair socialistische anti-militairisten bij de bestrijding van het militairisme zeer veel voor hebben bij de collega's van de voor-oorlogsjaren. Voor het tragische jaar 1914 meende men, dat er in deze verlichte 20ste eeuw geen oorlog meer mogelijk was en dat deze in elk geval slechts kort zou duren. Hoe heeft men zich vergist! In de eerste plaats is tijdens den oorlog gebleken, dat de vernietigingsmiddelen nog niet hun hoogtepunt hadden bereikt en nu zijn die middelen sedert nog veel verschrikkelijker geworden (gifgassen!). Wij laten ons niet meer in slaap wiegen met de overweging, dat de komende oorlog juist door het verschrikkelijke van die vernietigingsmiddelen onmogelijk is; we weten, dat hij nog veel geraffineerder gevoerd zal worden, dat hij nog veel grooter aantal slachtoffers zal eischen, niet alleen de arbeiders, de groote volksmassa, doch iedereen, ook hen, die anders achter het front vrij veilig waren. En daarom aldus spr. trekt een prof. Van Emden met z'n kwakzalverij en ontwapenings-idee door 't land; omdat ook zij, die anders veilig konden worden geacht, nu in gevaar zijn. En daarom heerscht er angst in het heele menschdom. Vóór 1914 heeft men zich door allerlei leuzen en wanbegrippen, door geloof of internationale's in slaap laten sussen. Men is diep teleurgesteld. Het Christendom is tot een

aanfluiting geworden en ook de roode internationale bleek op het kritieke ogenblik minstens zoo zwart als de kerkelijke broeders; beide zijn op het critieke moment als een kaartenhuis ineengestort. Vóór 1914 zijn groote massa's in slaap gesust met de leuze: er zal wel nooit meer oorlog komen. Die leuze dreigt echter ook nu weer het menschdom te verblinden. Daaruit blijkt, dat de groote massa ook nu nog absoluut niets begrijpt van de oorzaken, die tot een oorlog leiden. Wij rev.-socialisten stellen dan ook niet de tegenstelling: „oorlog of vrede," maar „oorlog of revolutie." Onze z.g. vrede toch is geen vrede, maar voortdurende voorbereiding ten oorlog, een opeenstapeling van brandstoffen, waardoor op een bepaald moment de hel weer ontketend wordt. Spr. gaf een uiteenzetting van wat eigenlijk de oorlog is. Het is gewoon een voortzetting van den strijd in vredestijd, alleen gevoerd met andere middelen. Oorlog is het resultaat van het kapitalisme en wie den oorlog niet meer wil moet het kapitalisme bestrijden, opdat dit plaats make voor de socialistische maatschappij, waarin orde heerscht in plaats van de tegenwoordige chaos. Wat is het kapitalisme? Louter een stelsel van winstbejag. Spr. gaf als voorbeeld de broodprijs-stijging van de laatste weken. Wat is de oorzaak, dat het brood duurder is geworden? Geen tekort aan tarwe in de wereld, aldus spr. maar een te veel aan roovers. Een handvol menschen in Amerika beschikken over den heelen oogst. En nu de graanoogst daar is mislukt, wat reeds in Juli van het vorig jaar bekend was, worden thans uit speculatie- en winzucht de prijzen naar omhoog gejaagd, zoodanig, dat die prijzen in de laatste 68 jaar nog niet bereikt werden. Eén man, die steeds maar had gekocht en geweldige voorraden verzameld, heeft door die krankzinnige opdrijving binnen den tijd van driemaal 24 uren maar eventjes 15 millioen dollar „verdiend." Dat moet gij met u allen

naar den bakker brengen, zoo riep spr. uit. Nog een voorbeeld van dwaze winzucht en speculatie. Een schip met tarwe, van Canada op weg naar Londen, is op dien weg 8 maal verkwanseld. Acht menschen hebben er binnen een minuut, alleen door een telegram of een telefoontje, een vermogen aan verdiend, en dat moet gij met u allen betalen. Dat is nu de kapitalistische huishouding, die wij noemen het toppunt van krankzinnigheid. Een handvol menschen beschikt over het wel en wee van millioenen en nog eens millioenen. En zoo gaat het ten opzichte van alle dingen, ook de niet-materieele. Aan de winzucht van enkelen worden de volkerenmassa's opgeofferd. De moderne roofridders wonen nu in villa's, het systeem van de plundering is bij vroegere eeuwen vergeleken veranderd, doch voor de slachtoffers de resultaten zijn gelijk gebleven. Er heerscht een voortdurende strijd tusschen de grootmachten om elkander van de wereldmarkten te verdringen, om te koloniseeren. waar dit nog mogelijk is. Een voorbeeld is de poging van Spanje, om zich tegen de opstandige Mooren te handhaven in Marokko, welke strijd nu al. 17 jaar heeft geduurd en waar de menschen bij tienduizenden zijn gevallen, alleen om het bezit van de ertsen, die in den grond zitten. Abd el Krim is daarbij niet alleen de hoofdman van de Mooren, die voor hun vrijheid vechten, doch

ook de dienaar van het groot-kapitaal; hij heeft kunnen overwinnen alleen door hulp van de Engelsche bankiers, die voor hem een steun in den rug zijn. Hij is niets anders dan een werktuig in handen van het grootkapitalisme. Als Spanje er uitgetrapt is, dan zullen de Engelschen wel trachten er in te komen. Dat is de oorlog. De bloem van de Spaansche jongelingschap is doodgebloed op Afrikaanschen bodem onder de valsche leuze dat het gaat voor de natie, voor de vaderlandsche verdediging. Oorlog is niets anders dan één groote roof- en moordtocht.

Zoo is het gegaan in den in 1905 uitgebroken oorlog tusschen Rusland en Japan, zoo is het ook gegaan in den wereldoorlog van 1914-4918. Verbazing wekt de mededeeling van spr., dat Duitsche bankiers tijdens den oorlog tegen een rente van 9 % geld hebben verstrekt aan de Fransche regeering. En zoo zijn Duitsche arbeiders kapot geschoten met Fransche kanonnen, betaald door Duitsche kapitalisten. Spr. wees verder op het geval van sir Deterding, den Hollander, die in Engeland woont. Op zeker moment tijdens den oorlog had men aan de. overzijde benzol noodig voor de ammunitie-fabricage. Engeland had geen benzol-fabriek en zat dus in verlegenheid. De Britsche regeering ontmoette den heer Deterding, die wel zoo'n fabriek bezat, maar.....in Holland. Dat bleek echter niets geen bezwaar te zijn. Op een donkeren nacht is het heele zwikje in 't geheim en met grooten spoed afgebroken en overgebracht naar Engeland, dat met deze benzol-fabriek gered was. Maar ook Nederland had ze noodig kunnen hebben. Daarmee werd echter geen rekening gehouden; ze was en bleef weg. Wij zouden zooiets landverraad noemen. De Engelsche regeering heeft den heer Deterding in den adelstand verheven en hij van zijn kant heeft tegenover he eigen land een soort boete gedaan door voor een paar ton een schilderij te koopen (het Straatje van Vermeer), dit aan den Staat cadeau te geven en sir Deterding was weer een goed vaderlander. Zoo wordt het volk verleugend en de oogen dicht geslagen. Wat is de oorlog ten slotte anders dan een spel van kapitalistische grootmachten; een rooftocht louter uit winstbejag? Men liegt, als men zegt dat het gaat om hoog-zedelijke belangen. Op het oogenblik gaat het vooral om de petroleum. Pas hebben we weer het dreigende conflict Griekenland-Turkije gehad. Dat is gesust, maar de oorlogsgeest blijft leven, de brandstof blijft smeulen en wordt al maar opgestapeld. De zoogenaamde vrede van 1918 zal de wereld weer in brand weten te zetten. De petroleum beheerscht thans de oorlogstechniek, (voor schepen, vliegtuigen, auto's). Ze is in hoofdzaak in handen van twee groote maatschappijen, de Standard Oil Cy (Amerika) en de Koninklijke Shell groep (Engeland en Nederl.-Indië). Straks gaan weer anderen op zoek naar petroleum-gebieden, dan komen er botsingen en dan zullen ook wij er in betrokken worden door onze samenkoppeling met Engeland. Wij zullen ditmaal niet aan den doodendans kunnen ontkomen, wat maar goed is ook aldus spr. —, want dan blijft men niet meer laksch-onverschillig. Als de brand niet meer alleen bij den buurman woedt, doch men ook zelf door het gevaar wordt bedreigd, dan zal men misschien de hand aan den ploeg slaan. Spr. zette verder uiteen, hoe in materieelen en geestelijken zin de oorlog door het kapitalisme wordt voorbereid. Het heeft daarbij te beschikken over de school, de kerk en de pers. Zoo had b.v. wijlen Hugo Stinnes de macht over 300 dagbladen in Duitschland en Oostenrijk. Vooral door zulk een machtigen invloed van de pers weet het kapitalisme de massa uit te buiten en te beïnvloeden. Wat is daartegenover de taak van ons rev.-socialisten? zoo vroeg spr. En zijn antwoord luidde: Gij moet uw eigen geest, uw inzicht en uw wil omzetten tot een revolutionnair anti-militairistische. Als de geest van de massa van slaafschheid en onderworpenheid en discipline niet volkomen wordt omgezet, dan komt er wéér oorlog met z'n honderdduizenden slachtoffers en andere verschrikkingen. Die omzetting, die vernieuwing van den menschelijken geest moet geschieden door u zelf. Gij moet zelf uw inzicht en wil omwentelen tot een anti-kapitalistische en een anti-militairistische. Stuk voor stuk moet gij, moet de massa zich vernieuwen. Die geest moet groeien en zoo krachtig worden dat, als vannacht de oorlog wordt geproclameerd en gij opgeroepen, dan moet ge hoofd voor hoofd zeggen: „Ik ga niet!" De geest. van ongehoorzaamheid moet groeien in u; ge moet niet meer al maar bukken en buigen voor het onheilig gezag. Tegen zich dat maar willoos zich laten leiden en voortsleepen tot oorlog en vernietiging, daartegen prediken wij verzet. Men moge ons dan opruiers noemen, goed, wij aanvaarden dien naam, zooals indertijd ook de Geuzen hebben gedaan. Beter een opruier met een eigen vrije ziel dan een slaaf, die buigt en knijpt voor zijn wreede, zelfzuchtige meesters. En wie ruit meer op: wij of de militairisten? Wij zeggen niet anders dan dat ge denken moet en goed denken. Dan zult ge anti-militairist worden. Wat hebben we uit den oorlog overgehouden? De 12 millioen dooden worden binnen korter of langer tijd vergeten; de millioenen oorlogs-invaliden gaan heen. Maar de stroom van zedelijke verwildering, welke zich openbaart vooral bij de jeugd, die zal nog geslachten lang nawerken en verderf en ellende brengen. De massa-levensvernietiging, welke jarenlang tot een systeem werd, door regeerende machten opgelegd, heeft onze jeugd vertrouwd gemaakt met rooven, branden en menschenslachting. Zij hebben daarvan dagelijks kunnen lezen en de gruwelen in beeld gezien. En zoo dreigen de oorlogsjaren tot den ondergang van onze beschaving te zullen leiden. We hebben den laatsten tijd gelezen van massa-moordenaars als Haarmann en anderen. Geen wonder, dat zich in dezen tijd van algemeene ontaarding en moreele verwijdering dergelijke gevallen voordoen. Ze hebben het werk voortgezet, dat hun door de regeering is geleerd. Spr. wees verder nog op de misdadige cultuur, waarbij de regeeringen de onzedelijkheid hebben gesanctionneerd en bordeeleu ten behoeve van de soldaten inrichtten met voorschriften ten opzichte van den „werkdag" der vrouwen, zooals uit enkele documenten blijkt en die een aanklacht zijn tegen deze maatschappij, welke niets is dan een toonbeeld van schijnheiligheid, huichelarij en winzucht. Spr. wekte ten slotte op tot een krachtigen, onverzoenlijken strijd tegen dit stelsel van moord, roof, diefstal, zeden-bederf en menschen-vernietiging. Na afloop vertoonde hij een heele reeks lichtbeeld-platen met foto's van de slachtvelden, grootendeels ontleend aan het anti-oorlog-album van Ernst Friedrich, die als een aanklacht tegen het menschdom, dat den oorlog nog altijd laat voortbestaan, deze foto's heeft genomen en verzameld. De gruwelijke,

oog en gemoed pijnigende afbeeldingen wekten bij de toeschouwers een gevoel van walging, van afschuw en medelijden vaak, en dit boek van Ernst Friedrich zal bij de bestrijding van den oorlog ongetwijfeld een machtig wapen zijn. 't Is een nachtmerrie, een foltering, om zóo de slachtvelden in beeld te zien; hoeveel verschrikkelijker zal nog de werkelijkheid zijn! Franeker courant 27-02-1925

Uit Franeker. Ofschoon wij in den laatsten tijd niet veel laten hooren, zitten wij toch niet stil. Trouwens ons stil zitten dat gaat ook dan eenigszins gedwongen, ten minste ten opzichte van vergaderen. Als men zoo geïsoleerd zit van sprekers, dat het dan ondoenlijk is om voor een plaats als Franeker, een spreker uit Holland te laten komen, dan wordt een dergelijk experiment te duur. En zoo troffen wij dan dat Jo de Haas in de buurt was en konden wij dezen hier verleden week voor ons zien optreden met het onderwerp „Nooit meer oorlog-, hetwelk hij toelichtte met lichtbeelden. Waar Jo de Haas als spreker hier nog een onbekende was, heeft hij zich voor ons bekend gemaakt als een vlotte en aangename spreker, die wel waard is voor volle zalen op te treden. De aanwezigen zullen het dan ook wel met den voorzitter eens zijn geweest, die de vergadering sloot, met de hoop De Haas hier spoedig nog eens te mogen hooren. Minder aangenaam stemt het ons, wat betreft de houding van de plaatselijke bladen, die, gezien de rede die deze spreker uitgesproken heeft, het niet noodig oordeelden ook maar een letter van het gesprokene weer te geven. Waar blijft de neutraliteit van dergelijke bladen, want als er een christelijke winterlezing plaats heeft dan is zoo’n lezing van zooveel nut, dat er 'n 3 á 4 kolommen vol geklad moeten worden. En dergelijke lezingen komen zooveel voor, dat die zou men ook wel eens kunnen vergeten, en plaats dan een verslag van onze vergadering er voor in de plaats. Of krijgen wij de advertenties goedkooper, dat men daarom ons verslag verzwijgt? Of moet men ruimte reserveeren voor de a.s. verkiezingsvergadering van de S.D.A.P., waar Kléerekooper zal spreken. Geloof maar zeker, plaatselijke bladen, dat jullie het op den duur er niet beter op maakt om ons dood te zwijgen. Willen jullie 't laatste niet, accepteer dan ook geen advertenties. Dat is meten met twee maten. A.De vrije socialist 04-03-1925.

23-02 Hilversum Anti-mil., pro dienstweigering

HILVERSUM. De openbare vergadering op Maandag j.1. is vrij goed geslaagd, boven verwachting geslaagd kunnen we wel zeggen, waar ook de heer Kleerekooper van de S. D. A. P. dienzelfden avond als spreker optrad. Heel veel „echte" proletariërs waren op onze vergadering aanwezig, welke was uitgeschreven door de afd. van de I. A. M. V. en de Hilversumsche groep van het V. J. V. Van de vier aangekondigde sprekers spraken Rudolf v. Meekeren en Jo de Haas. Bonnet zag om het vergevorderde uur van het woord af, terwijl H. Groenendaal niet was verschenen. De veel gemaakte kosten konden door de entree en collecte niet worden bestreden. De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, 1925, no. 9, 28-02-1925.

Begroetingsvergadering dienstweigeraars.

Maandagavond werd een openbare begroetingsavond gehouden, daar eenige Hilversumsche dienstweigeraars de gevangenis hadden verlaten, met Jo dc Haas en Dolf van Meekeren als sprekers. De vergadering was matig bezet, waaraan de vergadering der S.D.A.P. niet vreemd was. De sprekers hielden een krachtig betoog tegen het militarisme en huldigden de dienstweigering. Het gebeurde te Santpoort werd aan heftige critiek onderworpen en de eervolging der anti-militaristen gelaakt. De tribune: soc. dem. weekblad 28-02-1925.

04-03 Den Haag Tegen militarisme

I.A.M.V.

Theoretische geschiedenis

Eerst sprak Jo de Haas. Spr. begon met de S. D. A. P. te veroordeelen. De leiders hebben de massa niet geestelijk gewekt. Het jaar 1914 is hun grootste fiasco. Toen bleek het volk nog geestloos en karakterloos genoeg om zich te laten gebruiken als schijven op een dambord. De grondslag van onze geheele kapitalistische maatschappij, betoogde spr., is de kadaverdiscipline. Dien geest van gehoorzaamheid zullen de arbeiders moeten overwinnen. Dat de leiders het proletariaat daarop niet wezen is er oorzaak van dat in 1914 de socialisten in den oorlog gingen. De vrede is erger dan de oorlog. Want in vredestijd wordt de volgende oorlog voorbereid, en dat ziet de massa niet. Daarom zeggen wij, anti-militairisten: wij willen geen Kapitalistischen vrede. Want zelfs tijdens een Kapitalistischen vrede worden er levens vernietigd. Zie naar de arbeidsongelukken, o. a. in de mijnen. Het kapitalisme is levenvernietigend. De Volkenbond verdient geen vertrouwen. Alle verdragen zijn immers vodjes papier gebleken. De oude wedstrijd in bewapening is weder aangevangen, ondanks ontwapeningsconferenties. Maar de oorlog heeft ook menschen noodig en de massa wakker maken is daarom het allereerste werk dat gedaan moet worden. Dienstweigeren is het begin van de vrijmaking, van de anarchie. Wij wenschen juist regeeringloosheid. Want elke regeering is onderdrukking, aldus spr. De heer De Haas besloot met den triomf te voorspellen van de heilige opstandigheid.

Vervolgens sprak de heer B. de Ligt. Het volk, aldus spr., laat zich wel mobiliseeren voor den oorlog, maar niet voor den opstand. Als de socialistische beweging in Nederland iets te beteekenen had, zou» den er thans geen dienstweigeraars in do gevangenis zitten. Nu worden wij nóg door modern georganiseerde politie-agenten opgebracht. Spr. schetst eenige voorbeelden daarvan. Nu weer, vervolgt spr., - zal Kameraad Giesen vervolgd worden wagens opruiing. De handlangers van het gezag vervolgen hen die het menschelijke prediken. Van burgerlijke zijde voelt men ook dat de oorlog onmenschelijk is. Waarom steunt de burgerlijke zijde onze jongens dan niet? Omdat zij opstaan tegen het gezag. Met welk recht dwingt de Staat jonge menschen in dienst te Komen? De Staat heeft het recht niet de menschelijke persoonlijkheid te knechten. Maar er breekt iets nieuws open, vooral onder de jongeren. Ook de vrouw wordt wakker. Overal neemt de dienstweigering toe. zelfs in de S. D. A. P. De voorzitter sloot de vergadering.Het Vaderland: staat- en letterkundig nieuwsblad 05-03-1925. DEN HAAG. De vergadering, waarover wij de vorige week schreven, is goed geslaagd. Voor een talrijk en aandachtig luisterend publiek spraken De Ligt en De Haas op de hun eigene wijze. We hopen, dat het gesprokene ook tot de menschen is doorgedrongen. Nu worden in den omtrek eenige vergaderingen met Jo de Haas voorbereid.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 11, 14-03-1925.

08-03 Rotterdam God en andere spoken
Dageraad

Voor de Dageraad sprak Zondagmorgen 8 Maart Jo de Haas, met het onderwerp: „God en andere spoken". Spr. begon met er op te wijzen dat men reeds meerdere malen zich had geërgerd aan dezen titel, welke ergernis hij echter ongemotiveerd achtte, wanneer men in acht neemt wat vrijdenkers verstaan onder de idee „God". In een zeer klaar en krachtig betoog gaf spr. een categorische uiteenzetting van alle, met dwangmiddelen gewapende, schrikaanjagende spoken, zooals daar zijn: de Staat, de kerk, de kazerne, die alle hun dwang-Systeem slechts kunnen uitoefenen onder leiding van het opperspook „god". Aan de hand van de christelijke stelling: „Alle gezag is uit God" concludeerde spr. dat dan ook alle misdaden, alle rooverijen en alle moorden, gepleegd door en in naam van dit gezag, eveneens uit God moeten zijn. In dit verband wees spr. op de diverse gezagsschandalen, die elkaar den laatsten tijd opvolgen in de diverse landen, o. a. in Oostenrijk, waar bijv. een deficit van 400 milliard kronen werd geconstateerd! Ten slotte kwam spr. er toe de delicate kwestie van het huwelijk op het tapijt te brengen. Volgens spr. kan een huwelijk uiteraard niet gelukkig worden gemaakt door de wet, noch kan een eventueel huwelijksgeluk door de wet worden bestendigd of gewaarborgd. Een zuiver harmonisch liefdeleven kan slechts worden verkregen door een werkelijk harmonisch samengaan van twee menschen, waarop geen wet invloed kan uitoefenen. Integendeel functioneert de wet hier als onzedelijke factor die menschen al te vaak dwingt hun leven voort te slepen in een huwelijkshel. Drie debaters, welke resp. de volgende meeningen naar voren brachten: dat de revolutie welke toch noodzakelijk zal zijn om tot een betere maatschappij te komen, niet slechts door de rede, doch ook door geweld tot stand zal moeten komen -- dat het huwelijk ook in zeer vele gevallen wel gelukkig is en dat de dieren, welke door Jo de Haas als voorbeeld van zedelijke gedragingen ten opzichte van de menschen werden gesteld, elkaar met huid en haar verslinden, werden door spr. als volgt beantwoord: Volgens spr. kan slechts de revolutie van den geest, dus die welke planmatig is voorbereid, zegevieren (waaraan m. i. toegevoegd behoorde te worden, dat deze geestelijke revolutie de gewelddadige gansch niet uitsluit. v. N.). Het huwelijk, dus de wettige verbinding, kan volgens spr. natuurlijk ook gelukkig zijn, doch zulks is dan niet te danken aan de wet, doch aan het liefdeleven zelf, dat dan ondanks de wet kan gedijen. Als vergelijking tusschen menschen en dieren, voerde spr. aan, dat, wanneer bijv. in de dierentuin alle kooien werden opengezet, de wilde dieren waarschijnlijk een aantal menschen zouden dooden, doch na verzadiging, zouden eindigen, hetgeen van de mensch-beesten nog niet kan worden gezegd. Waarschijnlijk had Jo de Haas het relatief-zedelijk begrip der dieren bedoeld, want een ten voorbeeld stelling der dieren aan de menschen gaat toch niet in alle deelen op, op grond der onredelijkheid der natuur, naar de redelijkheid Overigens: een zeer goed geslaagden ochtend, waarbij eens een frissche tendenz aan de rede ten grondslag lag met veel propagandistische waarde. De vrije socialist 14-03-1925.

25-03 Leeuwarden Debat over Sovjetunie

Debat met comm. over Sovjet Unie. Debat De Visser en De Haas. --- Verleden Woensdag debateerden hier L. de Visser en Jo de Haas. De zaal was stampvol. Er heerschte een echte volksparkgeest. De Visser sprak eerst. Zijn betoog was één ophemeling van de Russische Sovjetstaat met zijn regeering en gecentraliseerd rood leger. De gevangenissen, zeide hij, zijn ware lustoorden, waar men kan genieten van bosschen, vijvers en buiten. Zelfs gaat men daar uit de gevangenis met veertien dagen vacantie, die men dan kan doorbrengen in een villa met vrouw en kind. Het spreekt van zelf, dat Jo, (die buitengewoon op dreef was) deze onzin danig onder het mes nam, na er eerst op gewezen te hebben dat elke revolutie is de resultaten van den massalen volksopstand, dat revolutie is de tegenstelling van elke regeering, dat de een niet kan bestaan naast den ander, en dat dus elke revolutie, voordat ze wordt vermoord door de leiders, anarchistisch is. Jo vroeg waarom Louw dan niet in die lustgevangenissen was gebleven, inplaats van weer in de vervloekte kapitalistische staat terug te keeren. Het feit zelve, dat onze kameraden, anarchisten en syndicalisten, gevangen zijn werd door Louw niet ontkend. Een geheele auto vol wakkere knapen uit Beest was aanwezig. Enkelen moesten uren fietsen. Het was voor ons een goede avond, want nog lang niet genoeg kennen de arbeiders de tegenstelling tusschen vrijheid en gezag, tusschen Marx en Bakoenine, tusschen Troelstra en Nieuwenhuis. Nog steeds moeten wij de dingen zeggen, die oude Domela verkondigde. Wij moeten de arbeid van zijn nu voor altijd gesloten mond overnemen, want vergeten wij niet dat hij zeide: ~Wanneer de geesten vaardig zijn dan is het opmerkelijk hoe gemakkelijk er iets is te bereiken. De vrije socialist 28-03-1925.

DE RUSSISCHE REVOLUTIE Debatvergadering C.P. H. contra I. A. M.V. Openbare debatvergadering gehouden op 25 Maart, in de zalen Schaaf te Leeuwarden, belegd door de afdeelingen Leeuwarden der C.P.H. en de I.A.M.V. Sprekers L. de Visser en J. de Haas. Onderwerp: „De Russische Revolutie”. De zaal was goed gevuld, ongeveer 220 toehoorders volgden aandachtig de uitzetting van de beide sprekers. Tijdens dat De Visser sprak, was de leiding bij de I.A.M.V. en tijdens dat De Haas sprak, bij de C.P.H. leder der sprekers kreeg eerst 50 min., daarna 25 min. en als slot 10 min. tijd om zijn gedachten naar voren te brengen. Nadat de heer Bottema, voorz. der I.A.M.V. _de vergadering had geopend met een woord van welkom aan de opgekomenen verkreeg L. de Visser het woord. Spr. herinnerde er aan dat het heden den 18en Maart 54 jaar was geleden dat in Parijs de Commune losbrak en dat hierdoor het proletariaat voor het eerst een greep deed naar de macht. Met gulden letteren staat deze eerste machtige uiting van wat er leeft in den boezem van de onderste lagen des volks in het boek der historie van het proletariaat ingeschreven. Duizenden vonden met heldenmoed den dood of versmachtten in de gevangenissen, maar het resultaat was voorloopig nog gering. Eerst 46 jaar later, in 1917, kwam liet Russische proletariaat in beweging en vernietigde de oude dynastie van het Tsarisme. Met de hulp der burgerlijke en der sociale democraten, en der z.g. constitutioneel-democraten helaas. Spoedig zagen de bolsjewiki in dat de naam slechts was veranderd, doch dat de regeeringsvorm dezelfde was gebleven. Het was nog niet de sociale revolutie, want de Kerenskiregeering zette immers den oorlog voort en opnieuw vielen 10.000en proletaren als slachtoffers. Dat was het doodvonnis voor deze regeering. In October 1917 ging een nieuwe revolutiegolf over Rusland en doordat alles door soldaten en arbeidersraden goed was in elkaar gezet, moest het toen gelukken de macht te brengen werkelijk in handen van het proletariaat. Natuurlijk is het begrijpelijk dat na de Revolutie niet direct alles naar wensch marcheerde. Ook de bolsjewiki zijn geen toovenaars, die maar zoo de z.g. heilstaat op aarde kunnen brengen. Toch waren de rollen omgekeerd, de macht was immers van de bourgeoisie overgegaan naar het proletariaat. Zooals begrijpelijk is, zetten de kapitalisten en andere belanghebbenden alles erop, om door gebruik te maken van de opkomende onrust in enkele lagen des volks, de macht der Sowjet-regeering te breken. Door de nagelaten erfenis van het Tsarisme waren er nog vele symptomen van de toen geleden ontbering en verwaarloozing aanwezig, zoodat het kweeken van onrust maar al te goed gelukken mocht. Overal vormde men contra-revolutionaire benden om de eenmaal bevochten zege van het proletariaat weer kapot te maken. De toekomst zal eerst de stichting der Russische Sowjetstaat kunnen en willen waardeeren. Zoowel binnen- als buitenlandsch kuipte alles tegen de nieuwe regeering. Zelfs gelukte het in 1918 de witte generaals voor een groot deel de macht van het proletariaat te breken. Spreker toont aan op hoeveel kanten en door hoevele verschillende groepen de Russische Regeering in dien tijd werd besprongen. Alle voortbrenging stond onder de gegeven omstandigheid nagenoeg stil. Het geheele economische leven was door de voortdurende terreur der witte generaals onmogelijk gemaakt. Ook hierover gaf spr. vele voorbeelden, o.a. vernietiging van bruggen over de Wolga enz. Lange heuvels van kerkhoven wijzen er op hoevelen hun leven toen voor de vrijheid lieten. Er heerschte een ware bloedterreur, welke de Parijsche Meiweek nog kinderspel deed gelijken. Doch het proletariaat stond schouder aan schouder. Men begreep dat klassestrijd klasse-oorlog inhoudt. De contra-revolutionairen in den lande waren slechts werktuigen in handen der bourgeoisie van het geheele Internationale kapitalisme. Door de wanhoop gedreven, verzette zich het proletariaat om met de wapens in de hand de eenmaal verkregen vrijheid te verdedigen. Zoo stond men tegen goed gewapende, goed georganiseerde benden, welke door het buitenland van al het noodige werden voorzien. Het geheele Internationale kapitalisme deed mede, zoowel Entente als Centrale rijken. Want het ging immers tegen het proletariaat. Hier tegenover konden de proletariërs slechts soldaten in lompen gehuld en slecht bewapend in het veld brengen. Toch was geen macht in staat de revolutie ongedaan te maken, het proletariaat zegevierde op, alle fronten. Toen begon de economische oorlog met blokkade enz. Overal sabotage in de bedrijven en ondernemingen door de bourgeoisie. Door onverbiddelijk optreden der Sowjet-Republiek kon erger worden voorkomen. Zij waren en zijn toch de openlijke vijanden van het proletariaat. Door strenge tucht, voorbeeldelooze eenheid, goede bewapening en opvoering der productie ging men stap voor stap vooruit. Alle satanische machten schenen den jongen proletarischen staat te bekampen. Petroleumvelden enz. waren weer in het bezit der Sowjet-Republiek, toen door de groote droogte een misoogst kwam met gevolg hongersnood. Verschrikkelijke folteringen en ontberingen waren het deel van de zwaar beproefde arbeiders doch hield men vol, trots alle offers den vijanden ten spijt. Het proletariaat overwon. Nu begon de opbouw van het economische leven. Spr. vertelt welke groote vorderingen deze maakte. Voorbeelden over bezoek van spr. persoonlijk aan Rusland in 1921 en daarop in 1923 en in 1924 opnieuw 10 weken. Overal heerscht achteruitgang op economisch gebied, slechts in één land is vooruitgang, dat is in Sowjet-Rusland. Altijd zooals de historie bewijst, heeft de bourgeoisie gelasterd waar het de vooruitgang van het proletariaat betrof. Bewijzen geeft spr. 1848, 1871, 1905, 1917— 1925 altijd hetzelfde. Maar al is de leugen nog zoo snel, de waarheid achterhaalt haar wel. Spr. haalt aan de vervalsching der „Prawda", Kropotkin-vervolgingen, Roode terreur-berichten. Spr. haalt aan de verschillende weerleggingen o.a. door Kropotkin zelf, maar zegt spr. men gelooft mij misschien niet, ik ben immers een communist. Verder vele uitspraken van onbevooroordeelde personen, als burgerlijke journalisten enz., welke men toch niet van vriendschap jegens ons zal beschuldigen. Edo Fimmen's onderzoekingen in gevangenissen enz., wat spr. met vele voorbeelden bevestigt.

Rapport Engelsche Vakdelegatie. Alles is een glanzende verdediging voor Sowjet-Rusland en het economische leven aldaar. Kameraden, als gij zoo de wereld, de toestanden en de zaken in Rusland ziet dan zult gij begrijpen dat geen macht ter wereld het feit der Revolutie weer ongedaan kan maken dat geen macht in staat is ze weer onder te krijgen.

REDE J. DE HAAS. Er is door De Visser gesproken over de Russische Revolutie zooals die er nu niet meer is. In den beginne droeg de revolutie een anarchistisch karakter, want aldus spr., elke revolutie is in beginsel anarchistisch, d.i. wegjagen der regeering, dus regeeringloos. Vele uitspraken van Emma Goldmann haalt spr. aan om daardoor te bewijzen dat De Visser niet waar was in zijn uitleg. Hierbij roept spr. uit: „Zij die niet de waarheid vertellen over de revolutie zijn de grootste vijanden der revolutie.

Over het begin is spr. het met De Visser volkomen eens. Thans echter is er geen revolutie meer, daar er een regeering is, de Sowjet-regeering. Revolutie en regeering staan, volgens spr., tegenover elkander als vuur en water. De beweging in 1917 was ook onze beweging, maar nu regeeren een 200.000 bolsjewiki de massa. De volkskracht is vermoord. In 1917 was er sprake van optreden der massa. Hiermede zijn wij het eens, maar nu is dat alles vernietigd door de machtsgreep der bolsjewisten. Vrij en spontaan kwam toen de beweging naar boven, maar sinds de bolsjewiki haar stempel op de beweging drukten, sinds de instelling der dictatuur, is daar geen sprake meer van revolutie. Niet de aanvallen van buitenaf, niet de blokkade, niet het cordon des doods, maar de centralisatie en militarisatie der bolsjewieken, waren de oorzaak dat de revolutie ten gronde ging. Ons treft hiervan geen verwijt. Wij anarchisten streden immers zijde aan zijde met de bolsjewiki en thans worden wij vervolgd, tegen de muur geplaatst en in de gevangenis geworpen. Alles hebben de bolsjewiki in hun machtswaanzin ten gronde gericht, als landbouworganisatie, coöperaties enz. Spr. zegt: wij hebben aan Emma Goldmann en haar vriend voorlichters die ons meer waard zijn dan de burgerlijke journalisten, de inktkoelies van het kapitaal. Wij beroepen ons op revolutionairen als Alexander Berkmann, welke zijn geheele leven in dienst der revolutie stelde en daarvoor meer dan 30 jaren in de gevangenis doorbracht. Spr. haalt aan Proces-Sadoul, uitspraken van Krassin. Steun gezocht volgens spr. door Lenin en Trotzki bij Frankrijk om de oorlog tegen Duitschland voort te zetten. Mosoel-petroleum conflict 1922. Griekenland vocht voor Engelsche belangen en Rusland propageerde de godsvrede voor de Turksche boeren om te staan aan de zijde van hunne regering. Toen was de revolutie volgens spr. al dood. Door het roode militarisme waren de proletariërs toen reeds weer aan handen en voeten gebonden. Spr. kon zich niet begrijpen hoe De Visser de witte generaals bloedhonden kon noemen. Later gingen deze immers over naar het Roode leger der Sowjet-Republiek, omdat ze in het vak wilden blijven. Het Roode Leger heet te bestaan cm de revolutie te beschermen, maar onderdrukt in werkelijkheid het proletariaat. Dan de dictatuur, wat doet een dictatuur anders dan heerschen, de bestaande macht handhaven. Volgens het zeggen der bolsjewiki vechten de roode soldaten voor hun eigen belangen, maar in waarheid vechten ze voor de Sowjet-leiders. Dat is overal gelijk, hier vechten ze ook voor het vaderland. Spr. bespreekt de vliegtuigleveranties van Fokker e.a. Springstoffenleverantie. Teruggave oude Wrangel Vloot door Frankrijk aan Rusland, dat alles meent spr., wijst op de vorming van een nieuwe kapitalistische maatschappij in Rusland. Spr. haait aan dat de kapitalisten in Rusland weer vertrouwen krijgen. Ook de z.g. N.E.P. neemt spr. onder handen. Uitspraken Krassin, al zouden de bolsjewieken geen vijandige propaganda maken. Waarmede volgens spr. bewezen is dat, de kapitalisten in Rusland geen vrees behoeven te koesteren. Daarvoor, zegt spr., heeft Sowjet-Rusland zijn diplomaten en handelsagenten over de geheele wereld. Toen een der Russische handelsagenten in Den Haag vertoefde, stond hij zelfs onder bescherming der door de bolsjewiki zoo gehate klassejustitie. Natuurlijk zijn volgens de Sowjetstaat alle handelsbelangen de belangen van het proletariaat. Er is geen verschil meer tusschen de bolsjewiki en de sociaal-democraten. Spr. komt op de onderhandelingen met de Philips gloeilampenfabrieken door de Sowjetregeering. Zoo gaat de 3e Internationale Hollandsche proletariërs werk bezorgen, dus versjacheren. Spr. leest dan voor een brief van Kropotkin zelf zooals hij zegt. Spr. zegt, dat de Sowjet-regeering elke poging om de revolutie verder te brengen onderdrukt. Ook spr. komt met uitspraken Engelsche delegatie, met name Turner. Strooken lang niet met De Vissers betoog. Vooral het gevangeniswezen zooals de voorgaande spr. het schilderde, wordt bestreden. Volgens spr. bestaat alléén in Rusland de vrijheid der Communistische Partij. Dat is precies wat elke regeering doet. De eenigste misdaad der Russische rebellen was dat ze niet halverwegen de revolutie wilden stopzetten. Het is een herhaling der geschiedenis der Fransche revoluties. 't Is in Rusland niet anders dan in elk burgerlijk land, de gezant van Mussolini wordt met militaire eer ontvangen, de anarchisten enz. zitten in de gevangenis. Het is niet mogelijk tegelijk revolutie en regeering te hebben. Waar de een is kan de ander niet zijn. Regeeringen kan men vormen en kleuren zoo men wil, de nieuwe is niets beter dan de oude, ja soms nog slechter. Wil men werkelijke vrijmaking dan weg met elke regeering, 't zij een roode, zwarte of witte. (Morgen de replieken) De tribune: soc. dem. weekblad 26-03-1925.

DE RUSSISCHE REVOLUTIE Debatvergadering C. P. H. contra I. A. M. V.

REPLIEK L. DE VISSER. Spreker begint met te zeggen dat trots het geweldige groote probleem door mij naar vooren gebracht in mijn eerste rede, heeft De Haas eigenlijk maar één werkelijke opmerking gemaakt, n.l. in Sowjet-Rusland is een regeering, de bolsjewistische regeering. Maar roep ik De Haas toe, wat wil je dan, de revolutie is er de macht, is aan het proletariaat, wil je dan geen tucht, geen discipline, dan kan je aan 't vechten blijven zoolang de wereld bestaat. Na de revolutie zal De Haas toch ook niet kunnen gelooven, dat de ideale anarchistische hemel met zijn engelen dan direct op aarde is gekomen. De werkelijkheid leert geheel wat anders dan theoriën. Dat in den be- ginne de revolutie in anarchistische handen was, moet ik bestrijden, alléén in zooverre was de revolutie anarchistisch dat de bestaande regeering weggejaagd werd, maar van de anarchistische regeeringloosheid was geen sprake. Voordat de oude regeering afgezet werd, was de nieuwe reeds gevormd. Wat de verklaringen van Emma Goldmann en haar vriend aangaat, ja dat zijn vijanden der Sowjet-Republiek, hoe kunnen wij van dezen nu waardeering verwachten. Deze behooren tot de fanatieke tegenstanders en bezien alles door een anarchistische bril, de weg welke zij willen bewandelen, geven zij echter niet aan, dezulken kunnen anders niet dan critiseeren. Het zal goed zijn dat De Haas eens ernstige studie maakt van Sowjet-Rusland, dan zal hij zulke argumenten niet meer citeeren. Ook bij de N.E.P. beoordeeling laat De Haas blijken absoluut onkundig te zijn. Spr. zelf heeft een onderzoek ingesteld naar de omvang der z.g. particuliere bedrijven en het Staatsbedrijf van de Sowjet-Republieken. De uitkomst was verrassend. Slechts 4 pct. der bedrijven en dan hoogstens bevattende l7 man, behooren aan de, z.g. N.E.P. Verder is nog 3.8 pct. der geheele productie in particuliere handen, wat dus beteekent dat totaal 7.8 pct. particulier bedrijf is terwijl 92.2 pct. zuiver groot-coöperatief staatsbedrijf is van het proletariaat. Deze cijfers spreken voor zichzelf. Zeer weinig concessies zijn het afgeloopen jaar uitgegeven, vooral omdat de Sowjet-staat zeer hooge eischen stelde en dus het buitenlandsch kapi- taal voorzichtig was. Alle bedrijven worden door de vakvereenigingen gecontroleerd. Maakt zoo'n bedrijf meer winst dan toegestaan is, krijgt het eerst een waarschuwing, bij volgende overtreding legt de staat beslag op het bedrijf en wordt het alzoo ingelijfd bij de groote Staats-Coöperatie. Zelfs volgens de burgerpers weet de NRCt is het haast onmogelijk om een particuliere concessie of bedrijf in Rusland te verkrijgen. Nu mag De Haas maling hebben aan die burgerpers, toch zijn het motieven die steek houden. Dan de loonarbeid. Deze is vastgesteld, de werktijd althans, volgens de zwaarte en de gevarenklasse der bedrijven. Zoo zijn er die 8 uren per dag werken, 6 uren, ja zelfs in de zinkwitfabrieken zijn categoriën die een half uur per dag arbeiden. Is dat ook precies als bij jullie, loonslaven? Alles wat De Haas zegt, getuigt van groote onwetendheid ten opzichte der Russische toestanden. Wat de onderhandelingen met het buitenland aangaat, deze zijn noodig, omdat het toch niet aangaat dat een staat zichzelve isoleert. Het contact met de buitenwereld moet om verschillende redenen blijven bestaan. Dan wat De Haas zegt omtrent de ontvangst van de gezant van Mussolini, het contact met de Duitsche en andere beulen, zooals De Haas zegt. Is het one schuld dat Mussolini nog | steeds de voet op de nek van het proletariaat houdt, is het onze schuld dat de Duitsche beulen nog steeds vrij uitgaan? Neen, kameraden, dat is de schuld van de arbeiders in de betrokken landen zelve, waarom werpen zij de ketenen die hun knellen niet af? Krassin's bewering, volgens De Haas, dat wij geen vijandige propaganda voeren tegen andere landen, is mijns inziens volkomen juist. Laten de arbeiders zelf de revolutie maken, dat behoeven wij vanuit Rusland toch zeker niet te doen. 't Zou wat moois worden en gemakkelijk tevens. Dat de bolsjewiki, die nog maar 500.000 leden tellen in Rusland, een bevolking van 130.000.000 tiranniseeren, is wel te gek om los te loopen. Neen, de verschillende groepen van andersdenkende arbeiders en boeren betuigen meermalen hun sympathie met de Sowjet-staatsorde. Wat de gevangenissen aangaat, waar de politieke gevangenen huizen, kan ik niet anders zeggen, dan datgene wat ik zelf heb aanschouwd, dat het in vergelijking tot de gevangenissen in andere landen prachtverblijven zijn. Wat de geweldspolitiek der bolsjewiki aangaat, behoef ik slechts Bakoenine, de voorvechter van het anarchisme te citeeren. Deze stelt in verschillende art. reeds de straffen vast welke in den anarchistischen heilstaat zullen gelden voor met name genoemde misdrijven. Zelfs de doodstraf komt hierbij voor. Wat de proclamatie der 3e Internation. aangaat, betreffende de Turksche boeren in Mosoel Petroleum-conflict, houdt dit slechts in dat ze aangespoord worden tot den strijd tegen het Engelsche imperialisme. Ook ik, roept De Visser uit, ben in hart en nieren anti-militarist. Maar, zoo eens de Javanen de vrijheidsoorlog begonnen tegen hunne en onze beulen, zou ik gaarne meevechten en ik geloof van De Haas ook wel. Waar De Haas zegt dat er geen georganiseerd overleg is in Rusland, kan een kind begrijpen, dat als dat niet het geval was er geen sprake van was dat een volk van 130 millioen zich alléén zou buigen voor 'n handjevol communisten. Wat het woord dictatuur aangaat, dat geeft juist de richting van de heerschappij der massa aan, want dictatuur is meervoud = massa. Dictator is enkelvoud, is

alléénheerscher. Wie geen discipline, geen tucht, geen dictatuur, geen weermacht wil na de revolutie, is zeker dat hij binnen zeer korten

tijd door de verschillende vijanden opnieuw wordt gekneveld. Maar in Rusland, daar wappert, dank de dictatuur, dank de discipline en eensgezindheid, de Roode Vaan en geen macht, hetzij anarchistische, kapitalistische, militaristische of hoe ze mogen heeten, is in staat Sowjet-Rusland weer ouder te krijgen. De overwinning schrijdt voort over de wereld.

REPLIEK VAN DE HAAS.

Allereerst trekt deze spr. ten strijde tegen verschillende uitspraken, als democratie, wat beteekent volgens spr. gelijk berechtigd onder

de knoet der Sowjet-Regeering. Verder noemt spr. de geheele opzet als over het organisatieleven, de coöperaties enz., een woordmisleiding. Haalt als voorbeeld wat de C.P.H. is, eenige citaten aan uit de voormalige oppositiepartij De Kadt en c.s., waarna de voorzitter er aan herinnert dat dit buiten het onderwerp omgaat. Gebruikt veel dikke woorden nog uit dit citaat, als driehoofdig monster, royementen,

verdrukking die nu reeds in de C.P.H, heerschen. Neemt 'n citaat uit „De Tribune", dat spr. aldus uitlegt dat de leden der' Communistische Partij geen vrije meening mogen hebben, doch alléén van bovenaf gecommandeerd worden. Dat o.a. Rykow, door De Visser als getuige in een of ander verband is genoemd, meent spr., staat gelijk dat je hier bij Colijn op informatie uitgaat. Of er nu 4 pct. of 7.8 pct. der bedrijven volgens De Visser in particuliere handen is, laat spr. ijskoud. Of men uitgebuit wordt door de staat of door particulier, dat komt er volgens

spr. niet op aan, uitgezogen wordt men. Dat er 100 pct. winst gemaakt wordt in verschillende bedrijven, meent spr., is bewezen, daar in concessiebepalingen wordt bespraken van 50 pct. voor de staat en 50 pct. voor de ondernemers. Dus 100 pet. wordt er gehaald uit de arbeiderslijven, dat is meent spr., mooi genoeg. Zelfs Roland Holst erkent volgens een citaat, dat spr. in dat verband aanhaalt, dat de revolutie eerst een anarchistisch karakter droeg, doch zoodra de bolsjewiki beslag op de revolutie legden, was de vermoording een feit geworden. Volgens De Visser is het Roode Leger er om contra-revolutie tegen te gaan, doch spr. zegt, het is er om de productie ten bate der concessies te waarborgen en eventueele conflicten, stakingen enz. te onderdrukken. Dan spreekt De Visser van moeilijk concessies te krijgen waar ieder ze heeft als Colijn, Krupp, Stinnes, Van der Bilt en zooveel anderen. Wat deed Krassin dan met de voorzitter der Russische Staatsbank in Frankrijk om overeenstemming te bewerkstelligen tot oprichting van een Fransch-Russische Credietbank. Alléén om vertrouwen bij kapitalisten, bankiers en regeeringen te wekken. Natuurlijk moet Rusland daartegenover een tegendienst bewijzen. Dat doet Krassin, zooals in een beurscommuniqué voorkomt op de volgende manier. Op een desbetreffende vraag dat er in Rusland zoo weinig werklust was, antwoordde Krassin dat diegene die niet wou werken, tegen de muur werd geplaatst, m.a.w. gefusilleerd werd. Dat, roept spr. uit, dat is het Roode geweld. Neen, ook in Rusland haalt de bourgeoisie meerwaarde uit de lijven der arbeiders. De Communistische Partij is slechts de politieke bovenbouw welke zich met de economische schommelingen der wereldmarkt op en neer beweegt. Wij moesten onderdrukt worden

omdat de Communistische Partij zich anders niet als regeering kon handhaven. Er is geen regeering die zonder kapitaal kan regeeren. Daarom moest de revolutie vermoord worden. Inplaats van door te zetten, richtte de Communistische Partij de revolutie ten gronde. Dat

bewijst de voortzetting van den loonarbeid. Dat De Visser zegt, dat hij het met Krassin wel eens is, wil ik gaarne gelooven, daar zooals ik reeds eerder zeide, een communist die zich in de Partij wil handhaven, geen eigen meening mag hebben, 't Zijn precies grammofoonplaten, ze geven weer wat Moskou dicteert. Wat de tirannie van een paar honderd duizend Communisten aangaat, over de massa van 130.000.000, dat is precies als hier, ook heeft men eerst de massa ontwapend, nu kunnen enkele politie-agenten het wel af, die goed bewapend zijn. Ook in Rusland is de massa ontwapend doch het Roode Leger, de macht waar de regeering op steunt, goed gewapend. Dat er politieke gevangenen zijn, heeft De Visser niet ontkent, alléén stelt hij het voor alsof je in Rusland voor je plezier in de gevangenis zoudt zitten. Wat De Visser omtrent art. 12 van Bakoenine zegt, als dat werd doorgevoerd, dan leefde er in Rusland geen partij-communist meer. Hetgeen de Visser zegt omtrent de proclamatie aan de Turksche boeren, is precies hetzelfde wat elke burgerlijke regeering het volk voorhoudt. Dat is de gewone nationalistische gedachte. Dc Sowjet-Regeering had alleen met de revolutie de bedoeling om zelf de macht in handen te krijgen en dan de boel stopzetten. Wij daarentegen zullen de strijd opnemen tegen elke regeering en doorzetten. Wat De Visser heeft gezegd, is zich zelfmoorden als revolutionair. Na dupliek van beide sprekers, sluit Zeilstra onder dankzegging voor de rustige aandacht de vergadering.

De tribune: soc. dem. weekblad 27-03-1925.

25-03 Erica Kant 't parlement verbetering VJV brengen?

VRIJE JEUGD VERBOND. (25 Maart 1925). — Heden sprak in het café Gez. Fokkema, de heer Jo de Haas, met het onderwerp „Kan 't parlement verbetering brengen?'' De heer H. van Houten uit Emmer-Compascuum, leidde spreker namens het Vrije Jeugdverbond in. Spr. beschouwt dezen avond als tegenactie, zoals die gevoerd wordt door de parlementaire partijen. Er wordt geen bepaald beginsel ontvouwd. De beteekenis van het parlement is in strijd met de oprichting - van de Eerste Internationale, 't Parlement veronderstelt dat leiders van het proletariaat in het parlement de actie voeren. De leiders zijn dan zelf geen proletariërs meer. Ze zijn bij het kapitalisme geïnteresseerd, de arbeidersbelangen staan dan op den achtergrond. De S.D.A.P. zal er niet tegen op zien, om desnoods met de R.-katholieken te regeeren. Welken kant het dan opgaat, toonde spr. aan door te wijzen op het Fransche Ministerie. Waldeck, Rousseau, Millerand, waarin Millerand de sociaal-democraten vertegenwoordigde. Nauwelijks had deze laatste plaats genomen, of hij plaatste zich tegenover de arbeiders. Alle leiders van het proletariaat zijn volgens spreker kapitalisten of knechten van het kapitalisme. De leiders zijn alleen in aanraking met het volk, tegen de verkiezingen, anders zijn ze met de kapitalisten in aanraking.

Spreker vond het eigenaardig, dat op de begrafenis van den sociaal-democraat Brenting, de Koning vertegenwoordigd was. Ebert, die anti-militairistisch moest zijn, werd met militaire eer begraven. Deze menschen zijn volgens spreker karakterloos. Door de bezittende klasse worden de tegenwoordige soc.-democraten gewaardeerd. Zij zijn immers beschermers van het kapitaal geworden. Door citaten toonde spreker aan dat de soc.-dem. militairisten zijn. De anarchisten echter houden hun anti-militairistische denkbeelden hoog. Ze zijn daarom aangevallen door regeerders niet alleen, maar ook door soc.-dem. Heeft het parlementairisme resultaat? Volgens spr. alleen voor de leiders der partijen: die nl. zelf bij de uitbuiting geïnteresseerd zijn. Aan het parlementairisme is het socialisme volkomen opgeofferd. Spr. stelt er tegenover het anarchisme, dat los staat van het kapitaal. Het anarchisme wordt niet geëerd door koningen enz., maar gevreesd, We moeten terug, zegt spreker, naar het begin onzer beweging, naar den onverzoenlijken klassestrijd. De arbeiders moeten zelf den strijd aanvaarden. De bevrijding der arbeiders is het werk van de arbeiders zelf.

Van de gelegenheid voor debat werd gebruik gemaakt door den heer P. Entjes (S.D.A.P.) Deze vond dat sprekers rede niets anders was dan een afkammen van 't socialisme, de anarchisten bezitten, volgens debater geen verantwoordelijkheidsgevoel. Hij zou wel eens willen vernemen wat de anarchisten hadden gedaan. De heer De Haas, die debater beantwoordde, zei, dat de anarchisten in de soc.-dem. niet het socialisme zien. Er is geen soc.-dem. Kamerlid, die met ons wil debateeren. Duys heeft eens gezegd: „Wij praten niet met arbeidersjongens''. Wij hebben wel verantwoordelijkheidsgevoel voor het socialisme, maar niet voor het kapitalisme. De anarchisten hebben niet de verwatering tot stand gebracht. Dat is al een verdienste. Wij hebben het socialisme onbesmet bewaard en verdedigd. Wij hebben gewerkt aan de vrijmaking van den geest der arbeiders. De soc.-dem. hebben de geesten bedorven. De anarchisten komen niet. op als concurreerende partij. Onze taak, zegt spr. is de waarheid te zeggen en als we niets anders doen, dan doen we al een praktisch werk. Daarna sloot de heer van Houten de vergadering met dank aan spreker en debater. Provinciale Drentsche en Asser courant 27-03-1925

26-03 Emmen Kan het parlement verbetering brengen?

KAN HET PARLEMENT VERBETERING BRENGEN? (26 Maart). — Met bovengenoemd onderwerp trad Donderdagavond op in de bovenzaal van Hotel Wielens alhier, de heer Jo De Haas, Anarchist te Den Haag. De heer v. Houten, voorzitter van het Vrije Jeugd-Verbond te Emmer-Compascuum, opent de vergadering, waarna het woord aan den spreker is. Het doel van deze vergadering, aldus spr., is niet om op te wekken, teneinde de arbeiders naar de stembus te drijven, doch veeleer om in tegenstelling met het werk der S. D. A. P ze daar vanaf te houden. Spr. releveert het zitting nemen van de eerste S. D. A. P. Minister in Frankrijk n.l. Millerand, die naast de groote kapitalisten plaats nam en daardoor het kapitalisme diende. In plaats dat hij den klassestrijd predikte, trachtte hij een verbond te sluiten tusschen kapitaal en proletariaat Met een uitspraak van Liebknecht en v. d Velde bespreekt de heer De Haas den toestand, wanneer een proletarische minister in een burgerlijk kabinet zitting neemt. Een en ander werd met meerdere uitspraken der vooraanstaande mannen in den klassestrijd gestaafd. Zooals het zich nu afteekent, zal hier straks de S. D. A. P. met de R. C. regeeren, zoodat we een rood-zwart kabinet zullen krijgen. De leiders der S. D. A. P. zijn geworden kapitalisten of kapitalistenknechten, zoodat ze tegenover het proletariaat zijn komen te staan. Spr. citeert de Amstelbode (RK.) met betrekking tot de houding van den heer Van Kol in de Eerste Kamer, waaruit blijkt, dat deze een zeer tam S. D. A. P.-er is gebleken te zijn, die een man als Idenburg allerlei pluimpjes gaf en dezen omhoog stak. Het behoeft ons niet te verwonderen, dat de geheele partij naar den vijand zal overloopen. Thans zijn de arbeiders op het kiezerspad en spiegelen de arbeiders allerlei moois voor en straks zakken allen weer. De leiders in de kussens en de arbeiders in het moeras. De leiders vervreemden van de arbeiders en kunnen de belangen der arbeiders niet langer dienen. Spr. wijst er op dat, bij den dood van Branting en Ebert, zelf Koningen kransen op de baar deden leggen. De leiders der Socialisten zijn de beste hulptroepen van de kapitalisten. Wanneer de arbeiders de bourgeoisie willen bestrijden, kan dit alleen met succes op economisch terrein en dit door de massa door de sociale revólutie. Verschillende S. D. A. P.-ers worden door spr. geciteerd. Ook met betrekking tot het militairisme citeert de heer De Haas verschillende leiders der S. D. A. P. als o.a. Bebel en Troelstra. Spr. wijst op de discipline die heerschte in de Duitsche S. D. A. P. die zich afspiegelde in de legers, waardoor bij een eventueele overwinning in den oorlog, deze daad. op het crediet der arbeidersorganisaties kon worden geschreven. Het stemmen vóór de oorlogscredieten door de S. D. A. P. had volgens dezen ten doel om de vrede te koopen, waardoor het volk werd bedrogen, al gaven ze als reden op, dat hét leger toch niet in staat was om daadwerkelijk op te treden. Na den oorlog hebben de S. D. A. P. leiders erkend, dat er niets te bereiken was door ons leger. Na de Harskamprelletjes kwamen de S. D. A. P. ers met het voorstel, om drie lichtingen naar huis te sturen en Troelstra stemde vóór, niettegenstaande hij drie dagen tevoren in de Kamer zeide: ,,Gedurende den oorlog moet de mobilisatie gehandhaafd blijven". In den breede bespreekt de heer De Haas de bezetting van de Roer, die ten gevolge heeft, dat de Roermagnaten 700 000.000 goudmark' kregen voor de schade, die ze door deze bezetting hebben geleden, aldus spr. Aan de hand van verschillende citaten bewijst spr., dat het standpunt der S. D. A. P. met betrekking tot het militairisme bedrog is en hun anti-militairisme mets anders is dan een verkiezingsreclame. Spr. komt ten slotte tot de conclusie, dat het parlement en de gemeenteraden niets voor de arbeiders kunnen doen daar de belangen der arbeiders aan het parlementarisme zijn opgeofferd. Hierna sluiting, Provinciale Drentsche en Asser courant 28-03-1925.

28?-03 Klazienaveen Jeugd, Oorlog en Revolutie (zie onder)

maart/april Emmer-Compascuum/tournee Godsdienst en Werkloosheid

door Oost-Drenthe

Evenals de vorige tournee's, is ook nu weer de tournee met Jo de Haas best geslaagd. Jo behandelde drie verschillende onderwerpen, n.1.: „Godsdienst en Werkloosheid', „Jeugd, Oorlog en Revolutie" en „Kan het Parlement verbetering brengen?" Inzake het eerste onderwerp kreeg Jo debat met Ds. Nijland te Emmer-Erfscheidenveen. Ds. N. ging echter niet op de rede van Jo in, maar betoogde, dat de slechte toestanden een gevolg der zonde waren. Dat Jo hem flink te woord stond, is begrijpelijk. En op de vergadering te Erica met het laatstgenoemd onderwerp kwam een soc.-dem. in debat, of beter gezegd: wou in debat, maar toen hij iets wou vertellen, wist hij niets, en zeide dat als er maar eens een kopstuk van de S.D.A.P. was, die zou Jo wel anders wat vertellen. Jo vond dat die man het nu eens heel juist had uitgedrukt, want het bleek nu al weer, dat als de kopstukken er niet waren waarin de hersenen zetelen, dat dan de romp niets kon uitrichten. Toen hadden we nog een cursusverg. met Jo over psycho-techniek, welke goed bezocht was. Als bewijs dat de soc.-dem. zich nog niet van hunne, den laatsten tijd geleden nederlagen hersteld hebben, getuigt wel het feit dat in Klazienaveen, Erica en Emmen, wat toch juist bolwerken der S.D.A.P. zijn, geen enkele der kopstukken aanwezig was. Terwijl wij de zalen gevuld zagen met hunne schaapjes. Wij kunnen gerust deze conclusie trekken dat het V. J. V. weer een prachtig stuk propagandawerk heeft geleverd. Laten we hopen dat dit ook een aansporing voor de ouderen is. H. De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 14, 04-04-1925.

04-04-1925.

29-03 Groningen/vrije jeugd verbond Jeugd - Oorlog - Revolutie (Groninger dagblad 27-03-1925)

01-04 Lippenhuizen Jo spreekt de stakers toe

“Eerst aan het werk en dan onderhandelen," klonk het bescheid van den minister via den burgemeester aan de stakende arbeiders. (Hier denk ik aan het gezegde van Jo de Haas, toen die op 1 April j.l. op de driehoek Lippenhuizen het woord voerde voor de demonstreerende stakers, toen hij op het vernemen van dat bericht van den burgemeester van Opsterland uitriep: „Vrienden dat is het aloude recept waarmee men gedurig aankomt!"). En Jo heeft niet misgezien. Het volk is aan het werk gegaan, doch er is niet onderhandeld. De regeering gevoelt zich hier ongetwijfeld de schuldige, zij weet tenminste dat ze een belofte aan de arbeiders onvervuld heeft gelaten en zij vreest dientengevolge een nieuw verzet van de arbeiders, waartegen maatregelen getroffen moeten worden.(geknipt uit bericht in De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, 1925, no. 37, 12-09-1925.

02-04 Assen Jo spreekt stakers in het veen toe

openl. meeting actiecomm. (wordt gearresteerd; 3/5maanden) Hierna mocht Jo de Haas nog wat zeggen, van welke gelegenheid Jo gebruik maakte door er op te wijzen dat hij geen clementie zou vragen omdat hij zich niet schuldig gevoelde, integendeel, „Ik weet, zeide hij, een cultureele, een beschavingsdaad verricht te hebben. Wij stellen tegen over de geest van geweld een humane geest, de geest van anti-militarisme en de geschiedenis leert mij dat de geest ten slotte overwinnaar blijf. Spr. weet dat de jonge generatie deze beneden dierlijke maatschappij zal omwentelen. De justitie staat hier machteloos tegenover. Spr. beschouwt het dan ook als een wanhoopsdaad van de justitie, dat zij hem en zijn kameraden in de gevangenis werpt. Zij kan wel mijn lichaam pijnigen, maar mijn geest blijft onveranderd, ja, wordt nog sterker. Spr. zal dan ook door gaan met het anti-militarisme te propageeren. De rechter zeide „dat hij niet op het gesprokene van beklaagde zou ingaan, maar gaf hem den raad over de consequenties van zijn daden na te denken en veroordeelde hem tot drie maanden gevangenisstraf. (worden 5 Zie De arbeider 11-04-1925, lgj).

De Demonstratie te Assen

(K. d. J.) Donderdag 2 April was het de groote dag alhier, en wel om het feit dat er een demonstratie is gehouden, zooals er nog een is nooit een geweest. En met recht kunnen we daar trots op zijn, omdat van allerlei kleur daarin vertegenwoordigd was: christelijk, katholiek, anarchist, communist, soc.-dem. enz. In groepjes trokken de menschen naar het stuk groenland, waar de massa zou worden toegesproken. Al spoedig had zich een dichte massa samengepakt; die steeds aangroeide, totdat eindelijk tegen 12 uur vertegenwoordigd waren een groot gedeelte uit de gemeente Emmen, een massa uit Friesland, Smilde, Assen en nog velen meer. Het was precies of het Eenheidsfront zich formeerde.

Allereerst werd het woord gevoerd door onze partijgenoot Moes uit Emmer Erfscheidenveen, die in 't kort vertelde hoe de toestand in Emmen was en welke de bekende eischen naar vooren schoof.

Daarna Jo de Haas, de anti-militarist en anarchist, die in 't kort de massa aanspoorde voet bij stuk te houden en schouder aan schouder de strijd te blijven strijden, totdat de overwinning was bevochten. De eischen noemde hij simpele eisschen o.a. die waarin gevraagd wordt een uurloon van 35 heele centen per uur. Als je het salaris van de vrouw neemt die ons regeert dan bedraagt dit 500 gulden per uur, altijd door. Ook als ze slaapt. Dit is nogal een groot verschil. Daarna werd het woord gevoerd de soc.-dem. Brader, die ook den strijd een rechtvaardige strijd noemde en allen zich solidair moesten verklaren met de stakers.

Hiermede was het afgeloopen en maakte de voorzitter van het comité, O. Greving, bekend dat demonstratief door Assen zou worden getrokken. Heel rustig had deze vervolgens plaats, waarbij de politie zich kalm gedroeg. Bij deze demonstratie zal het de zatgevreten bourgeoisie toch wel duidelijk geworden zijn, die achter de gordijntjes zaten te toeren dat er inderdaad verandering in den toestand van de tewerkgestelden aan de werkverschaffing moet komen. Een aanklacht was deze demonstratie voor de zatte kliek. Wat vroeger sterke kerels waren, liepen m kromgebogen in de stoet mede, krom geslagen door striemende slagen van de kapitalistische machthebbers, die zich in weelde baden van de meerwaarde van ons aller arbeid, welke meerwaarde nu wordt ontstolen op een satanische wijze. Zeer terecht zei De Haas: „dat wij de klasse vormden van de rechtlooze wezens," maar hier kan verandering in gebracht worden. Het begin is er kameraden, laat toonen dat ge een ijzeren wil hebt, dat ge desnoods vechten wilt voor uw bestaan, waar wij als mensch recht op hebben. Laat u niet weer terugdringen, want dan zullen de striemen nog vereer tot uw huid doordringen...Nog lacht de bourgeoisie, maar…. als dit het begin is van het Eenheidsfront van alle strijdende arbeiders tegen het kapitalistendom, dan zal binnen afzienbaren tijd de arbeid zegevieren over het kapitaal en een-gelukkiger tijd voorde arbeidersklasse, de bezitloozen aanbreken.

Opmerkelijk is het, dat het kapitalisme haar eigen mannetjes niet meer vertrouwd, want de militairen mochten tusschen 5 en 10 uur de kazerne niet uit, bang als ze waren dat er hedenavond (Donderdag) relletjes zouden plaats hebben. Ook de politie was hedenavond verdubbeld. Ze zitten dik in hun piepzak. Voor de arbeiders het bewijs, dat hun strijd tot hen doordringt en dat het niet lang zal duren of de eischen zuilen zijn ingewilligd. Een gelukkig verschijnsel is, dat de arbeiders zich kalm gedragen. Geen aanleiding wordt gegeven tot onhebbelijkheden maar... wat er nog zal gebeuren als deze toestand nog lang zoo blijft, wil ik niet zeggen, maar wel wil ik zeggen, dat de verantwoordelijkheid rust bij diegene, die deze menschen in de put van onuitsprekelijke ellende hebben gestort. Nog vaker zal de massatred van hen door de straten van Assen dreunen en aanvaardt dit dan, bourgeoisie, als een felle aanklacht tegen uw misdadige praktijken. Hoog de solidariteit, kameraden! Blijft vechten tot de overwinning!De tribune: soc. dem. weekblad 04-04-1925.

10-04 Appelscha Jo sprak op verg. opgepakt (zie De arbeid/nas van 11-04-1925)

Wie kan 1 Mei in Appelscha spreken? Door de gevangenneming van Jo de Haas zitten de kameraden in Appelscha op 1 Mei nog zonder spreker. Wie nog vrij is dien dag, stelle zich in verbinding met Sietse Mulder, Appelscha. De afd. I. A. M. V. aldaar vergadert morgen Zondagvoorm. 10 uur bij A. Wieldraaier.De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 17,25-04-1925.

30-08 Appelscha In de branding

Open lucht meeting I.A.M.V./VJV (Ooststellingwerver 21-08-1925)

Houdt 30 Augustus vrij. Op dezen datum houden we hier een openlucht-meeting. Voor 't V. J. V. spreekt Jo de Haas, terwijl voor de I. A. M. V. Constandse zal worden aangezocht te komen spreken. Kameraden, maakt propaganda voor deze meeting! 30 Augustus allen present in Appelscha!De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 33, 15-08-1925.

08-09 Amsterdam Jeugd, oorlog en revolutie

Jeugd, oorlog en revolutie. Over dit onderwerp sprak 8 Sept. Jo de Haas voor een goed bezochte vergadering in Handw. Vriendenkring, uitgeschreven door de anarchistische en anti-militaristische groepen in A'dam. In een zeer mooi betoog schilderde hij de opvoeding der proletarische jeugd. Hij ziet in de jeugd de toekomst-menschen, waarnaar in het bijzonder onze aandacht moet gaan. De mensch ligt in de huidige samenleving gedurende zijn gansche leven in kluisters; bij zijn geboorte ligt het kind in luiers, wordt het grooter, dan wordt het omwikkeld met windsels en als het sterft, gaat het in de kist, zei Rousseau ergens. Het volk leeft absoluut niet. Het kind heeft zoowel materieel als geestelijk tekort. Materieel, door de economische verhoudingen, waaronder de ouders gebukt gaan en geestelijk, omdat zij niet in staat zijn, als gevolg ook van die economische omstandigheden, hun kinderen op te voeden. Als het kind dan ook naar school gaat, is het reeds in den grond bedorven. En op school gaat het al niet veel beter. Het openbaar onderwijs tracht bij de kinderen alle christelijke en maatschappelijke deugden aan te kweeken. Het schijnt dus, dat er twee soorten van deugden zijn. Een van die christelijke deugden is: „Ge zult niet stelen". Daarnaast wordt als maatschappelijke deugd aangekweekt, dat ge u in het groot moet laten bestelen door het kapitalisme. „Ge zult niet dooden", wordt als christelijke deugd geleerd naast de massamoord, die onder den naam oorlog een geboden noodzakelijkheid is als maatschappelijke deugd. Het geheele lager onderwijs wordt slechts dienstig gemaakt aan het kweeken van goede staatsburgers, dat is iets anders dan het vormen van menschen. Op school vormt het kind zich idealen. Het is gaan gelooven, dat de mensch, die deugdzaam is, het ver zal brengen in de wereld. Daardoor wordt de onderdanigheid, slaafschheid aangekweekt. Als dan op ±l4 jarigen leeftijd het onderwijs voor de proletarische jeugd is geëindigd, zien we de resultante van de twee deugden. Dan blijkt, dat het kind geen mensch, maar staatsburger is geworden. Dan komt op de fabriek, in de werkplaats de groote desillusie, waarvan het gevolg een groote reactie is. De idealen loopen dood in de maatschappij. We zien dan de jeugd uiteen vallen in een groote en een kleine groep. Een groote groep, die met den stroom mee drijft en een kleine, die bereid is te vechten voor verwezenlijking van de idealen. De ouderen oefenen dan maar al te vaak een felle reactie uit op de jeugd. De jongeren zijn te eigenwijs. Erich Mühsam zei echter eens, dat de jeugd niet minder ervaring heeft, maar door de geschiedenis een ervaring rijker is. De vrije jeugdbeweging in Nederland heeft finaal afgerekend met het oude. Ze zal misschien dikwijls falen, maar de oudere, de vorige generaties hebben tot nu toe steeds gefaald, want alles wat de ouderen ons achterlieten, is één groote rotzooi. Als ik de jeugd werkzaam zie, dan zie ik ook de reactionaire ouderen om de jeugd er weer onder te drukken, omdat ze niet wil loopen langs de oude, platgetreden paden der ouderen, aldus spr. Dan komt de staat, die ruw in de ziel van het jonge mensch grijpt en hém opeischt voor den militairen dienst. De jeugd heeft dan reeds bepaald, geen belang te hebben bij dezen dienst en weigert door zelf-denken en niet op last van een partij of vakvereeniging. Volgens de S.D.A.P. mag de jonge mensch dit echter alleen op bevel van hoogerhand (partij, staat) doen. Door het streven naar persoonlijke vrijheid moet die jeugd komen tot dienstweigering. Zij gebruikt die tevens om den staat te verzwakken. Aan de persoonlijke vrijheid sterft alle gezag. Nergens ontmoet de dienstweigeraar dan ook groote sympathie. In de burgerlijke maatschappij vanzelfsprekend niet. Dienstweigering is opstand tegen den staat, Ook niet in de z.g. socialistische beweging, omdat daarin het socialisme zoek is. Deze soc. beweging bestaat uit een groote massa stemvee en een klein aantal gekozen vertegenwoordigers. De laatsten bepalen, de eersten gehoorzamen. En alle partijen willen hetzelfde, ze willen alle regeeren, de een wil dat bereiken langs den weg der democratie, de ander door middel van de dictatuur, maar alle hebben de staatsslavernij noodig. Daarom zweren zij de dienstweigering af als zijnde in wezen anarchistisch. Er is geen grens meer tusschen de z.g. socialistische en de burgerlijke maatschappij te trekken. Ze vloeien inéén en vormen één geheel. Alles is tegenwoordig rood; het is de manier om er bovenop te komen. En als de een er boven op moet, moet de ander er onder, dus leve de slavengeest. De jongeren staan dan ook in strijd met al dat geklets over discipline. Wij willen iets anders dan roode legers, wij willen de vrijheid. Als dan het oogenblik van den militairen dienst is gekomen, dan weet hij, dat is de jonge, vrije mensch, dat hij moet weigeren, omdat hij weet, dat het resultaat van het militairisme oorlog is. Die daad van den dienstweigeraar is iets anders dan de burgerij hem ziet. Het is een bewuste daad, niet uit lafheid, zooals de burgerlijke pacifisten met prof. v. Embden aan het hoofd, ontwapenaars uit lafheid zijn. Ook weet de jeugd, dat de oorlog het resultaat is van onze economische verhoudingen. De loondienst bevordert den oorlog. Onze strijd blijft niet staan bij de kazerne, maar ook moet het proletariaat de loondienst gaan ontkennen, als ondergrond der economische verhoudingen. Ook de syndicalistische vakbeweging is militairistisch, door zijn eisch van productieven arbeid voor de werkloozen. Productieve arbeid vormt winst voor de kapitalisten, deze winst moet weer productief worden gemaakt door uitbreiding der markten, zoo noodig door verovering, waardoor oorlog ontstaat. Deze oorlog leidt weer tot winst en weer tot nieuwe oorlogen. Door productieven arbeid te eischen, eischt men dus oorlog. Daarom is het ook begrijpelijk, dat men op de z.g. anti-oorlogsbetoogingen van het N. S. V., wat eigenlijk militairistische bijeenkomsten moesten heeten, geen anti-militairistische sprekers als Constandse aan het woord laat. De winsten zijn dus op zichzelf een oorlogsgevaar. De financiers, die eigenlijk de macht in den staat vormen, dwingen met hun kapitalen de regeering. De regeeringen hebben dan alleen maar te zorgen. dat de loonarbeid functioneert. Want in ieder conflict, waarbij stagnatie van den loonarbeid dreigt, grijpt de regeering direct in, door onderhandelingen met de vakorganisaties, welke laatsten zich daar gaarne voor leenen. in Rusland gaat het niet anders toe. Op een conferentie van gedelegeerden der Russische Sovjet-regeering met vertegenwoordigers van Colijn en Deterding, over de exploitatie der Russische olievelden, maakten de Hollandsche vertegenwoordigers de opmerking, dat de werklust in Rusland niet groot was, waarop Krassin, de Russische zaakgelastigde antwoordde, dat men arbeiders, die geen werklust hadden, tegen den muur plaatst. Over een vuurpeleton kan men te allen tijde nog wel beschikken, zelfs in Rusland. Ons anti-militairisme stelt ons dus tegenover den staat en de vakorganisaties, die telkens contact met elkaar zoeken, om den loonarbeid te laten functioneeren. Het is niet zooals Lansink Jr. in de „Syndicalist- van 25-4-'25 zeide, dat wij de beste vrienden der bourgeoisie zijn en door haar met weldaden worden overladen. Dat hebben wij den laatsten tijd weer gezien. Die klassejustitie tracht door het grijpen 1) en veroordeelen van vele kameraden uit het Vrije Jeugdverbond de actie der anarchisten lam te leggen. Als dat nu bedoeld wordt door Lansink Jr. als de weldaden, dan is spreker het met hem eens. Daarna wees Jo de Haas in den breede nog op de laffe houding der vakbeweging in 't algemeen en der syndicalisten met Lansink Jr. aan het hoofd in het bijzonder, in verband met de actie in Drente, Groningen en Friesland. Na de actie, die door de anarchisten was bezield 2) streken al die vakvereenigings- en partijbonzen neer over die landen, gelijk hyena's over het slagveld. Vooral Lansink sloofde zich uit. Jo de Haas zou den geheelen winter geparasiteerd hebben op de Friesche en Drentsche bevolking en er goed aan verdiend hebben, terwijl de werkelijkheid is, dat hij, na ettelijke duizenden kilometers fietsen en eenige honderden vergaderingen precies een stel nieuwe binnen- en buitenbanden heeft overgehouden. Daarvoor zou Lansink Jr. het zeker niet doen. 3) Vervolgens wees spreker op de vervolging van Herman Schuurman, tegen wien heden juist 8 maanden was geëischt. Deze aanslag van de justitie is bedoeld als een aanslag op de geheele Vrije Jeugdbeweging. Deze is echter door het vatten van enkele personen niet te knevelen. De beweging wordt gedragen door honderden jongeren, die vrij zijn gebleven, of zich hebben vrij gemaakt van den verpestenden invloed der vakbeweging en partij. leder vonnis zal slechts een aansporing zijn tot grooter activiteit. Daarna sloot de voorzitter de vergadering. Een collecte voor George Oversteegen bracht f 13.261/2 op. M. STEVENS. 1) Niet geheel juist; men biedt zichzelf bij de justitie aan. Red. 2) „Geleid” kan men hier ook zeggen. Red.

3) Joh. de Haas heeft dien tijd toch geleefd, gegeten, gedronken, op een bed geslapen, zijn pijpje gerookt? Misschien had Lansink meer gegeten en gedronken en duurdere tabak gerookt, Lansink zou ook voor zijn gezin wat overgehouden moeten hebben; Lansink kreeg elke week zijn vaste salaris. Maar dat alles is toch maar een gradueel- of vormverschil. Het blijft gelijk: ook Joh. de Haas moet al propageerende leven en de kosten hoe sober ook moeten door zijn geestverwanten worden betaald. Het past Lansink niet om de Haas te verwijten dat hij parasiteert maar de Haas moet ook niet zoo opsnijen als hij met wat minder tevreden is... Het is van beide kanten een akelig, kleinzielig gedoe. Red.De vrije socialist16-09-1925. 18-10 Rotterdam God is dood Dageraad

God is dood -, was het onderwerp, waarmede Jo de Haas Zondagmorgen voor ons optrad. Op eenvoudige en logische wijze schetste hij het ontstaan van het godsbegrip en de evolutie van de diverse godsvoorstellingen vanaf den primitieven mensch tot dien van heden, die ondanks zijn rede, nog even bijgeloovig is als zijn oervoorvaderen. Vrees en onkunde hebben eertijds aan de goden het aanzijn geschonken; de mensch schiep zich toen een god naar zijn beeld en gelijkenis, kennis en wetenschap zullen hem ook weer doen sterven Spreker wijst er op, hoe de wetenschap den twijfel te voorschijn heeft geroepen, wat ten slotte daar twijfel tot denken voert en de kerk zulks verbiedt, als zijnde gevaarlijk voor het geloof tot een conflict tusschen geloof en wetenschap moest leiden. (Vandaar de pogingen van moderne predikanten als De Hartog c. s. om, door den godsdienst tot wetenschap te proclameeren, een verzoening tusschen beiden tot stand te brengen. Joh. S.) De heerschende klasse heeft er echter belang bij het geloof aan een god bij de massa levendig te houden, daar met het verdwijnen van god als de bron van het gezag, ook het aardsche gezag en de privaat-eigendom zullen verdwijnen. Dat zal gebeuren, als de mensch door zijn rede in opstand komt tegen god, dus de partij van den duivel kiest. God is een schepping van den menschelijken geest, hij zal door dien geest ook weer gedood moeten worden, en dat zal plaats hebben, als de mensch, vrij van alle dogma's, zijn rechten op zal eischen en zichzelf kan zijn. De goden zullen sterven aan het denken van de menschen. Helpen wij dan mede het denken te bevorderen, opdat god begraven kan worden; dood is hij al. Rest mij nog te vermelden, dat de autoriteiten het rijden met den wagen, met bovengemeld onderwerp, hadden verboden. De vrije socialist 24-10-1925.

18-10 Rotterdam De valsche munters (L.M.O.-groep)

Dit onderwerp is Zondag 18 dezer alhier behandeld door Jo de Haas voor een goed gevulde zaal en een aandachtig gehoor. De Haas liet goed uitkomen hoe geheel ons leven vervalscht is en wordt en dat wij daardoor niet eens meer zien wie of de eigenlijke valsche munters zijn. Een van de twee debaters bracht hulde aan De Haas voor zijn meening over de munters, en vroeg of de aanwezige bootwerkers daarmede rekening wilden houden, opdat men toch eindelijk eens zou inzien, wie de valsche munters eigenlijk zijn. Na afloop werd gecollecteerd voor de veenarbeiders.De vrije socialist 24-10-1925.

08-11 Sneek Ons standpunt inzake ontwapening

Het was een goede gedachte der Sneeker anti-mil. kameraden, om Jo de Haas uit te noodigen een tweetal spreekbeurten te vervullen. Zondag 8 November sprak Jo te Sneek voor een matig opgekomen publiek, over: „Ons standpunt inzake ontwapening". In z'n rede oefende hij felle critiek uit op de soc.-dem. Internationale, die bij 't uitbreken van den oorlog ineen viel en meedeed aan de internationale massamoord. Daarnevens stelde hij helder in 't licht onze opvatting omtrent bestrijding van militairisme en oorlog: niet afwachten op bevelen van bovenaf, doch zelf handelen. De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, 1925, no. 47,21-11-1925.

In Amicitia sprak Zondag voor een klein gehoor voor de afd. Sneek I. A. M. V. Jo de Haas over: Ons standpunt inzake ontwapening. Spr. wees er op dat de leus welke Domela Nieuwenhuis eenmaal aanhief en waarom hij werd uitgelachen nl.: ,,algemeene werkstaking tegenover den oorlog", in 1920 ook door de soc.-dem. en de moderne vakbeweging is aanvaard. Toch is er verschil in de wijze waarop men die werkstaking eventueel zou willen ten uitvoer leggen. Domela Nieuwenhuis meende dat die werkstaking van onder op moest komen, door het revolutionnair klassebewustzijn van het proletariaat. Dit revolutionnair kenmerk ontbreekt bij de soc.-dem., die de algemeene werkstaking willen op bevel. Dat bevel zal echtere nooit komen zooals de oorlog tusschen Frankrijk en Marokko in Juli 1925 weer bewees, de soc.-dem. leiders namen een motie van vertrouwen in de regeering mee aan en de oorlog ging zijn gang. Dat kan ook niet verwonderen. De massa's komen alleen in werking als zij opgevoed zijn tot zelfwerkzaamheid en de massa die opgevoed wordt in de idee van het bevel zal nooit zelfwerkzaam zijn. Bovendien is 't woord ,,bevel" al typisch-militairistisch, een woord, dat uitgerukt moet uit het denken van het proletariaat als een rudiment van de militairistische geest. Domela Nieuwenhuis en de zijnen gingen voort anti-oorlogsgezindheid te wekken en in 1904 werd hier de l. A. M. V. gesticht, welke dus in 1914 een 10-jarig jubileum vierde, evenals de Internationale, die in dat jaar bij het gedonder der kanonnen der bourgeoisie, zijn 50- jarig bestaan gedacht, de internationale, die in dat jaar als een kaartenhuis ineenstortte. Als het proletariaat geen opvoeding in revolutionnairen geest heeft genoten is het op kritieke momenten tot niets in staat, dat is ook in 1914 bewezen. Dat kwam omdat de socialistische internationale haar afkomst had verloochend, de eerste socialisten van 1864 stonden wel degelijk op het standpunt der vaderlandloosheid, de arbeiders hadden maar één belang, de strijd tegen de uitbuiting. Maar allengs heeft de internationale haar scherpe kanten verloren, zij is wel een veel grootere beweging geworden, maar geestelijk leeg en dood, een groote massa, die het binnen het raam van het kapitalisme zoo goed mogelijk tracht te krijgen door loonstrijd en strijd voor werktijdverkorting, strijd die alle energie opslurpt en de groote lijnen van het socialisme uit het oog doet verliezen. En toch is er niets gebeurd in die 50 jaar dat verandering moest brengen in het standpunt der vaderlandloosheid, is de uitbuiting, eer geraffineerder geworden. Maar in de groote massa die uit de kerk in de soc.-democratische beweging trad bleef de kerkelijke ideologie doorwerken namelijk de idee dat zij eens verlost zouden worden, een idee welke een geest van fatalisme kweekt en de massa alle initiatief ontneemt om zich zelf te verlossen. Die godsdienstige geest nu hebben de soc.- leiders niet getracht uit te rukken, maar ze hebben ze gebruikt; in plaats van de zwarte priesters kwamen de roode, die de massa vertelden haar te zullen verlossen door parlement, gemeenteraad enz. Terwijl Marx, Engels en de andere eerste socialisten vijanden van de godsdienst waren, koketteeren de huidige leiders met de godsdienst en wordt de soc.-dem. een, soort R.-K. kerk. Het uitbreken van den oorlog deed Domela Nieuwenhuis recht, bourgeoisie en soc.-dem. sloten den godsvrede, maar de anarchisten zetten den strijd tegen het militairisme verbitterd voort. En waar zijn nu de resultaten van het verdedigen van het dierbare vaderland? Het volk is afgeslacht, en de bourgeoisie heeft haar winsten gemaakt, het vermogen der bourgeoisie is verdubbeld, de ellende der arbeiders eveneens. De soc.-dem. noemen de dienstweigeringsbeweging dilettantisme, terwijl dit toch per slot de eenige beweging is welke zich aan de beginselen der Internationale hield. Maar ook hier deed de geschiedenis recht, de zoon van een Schaper, die eens zeide de eerste te zullen zijn die met het geweer naar den grenzen zou snellen, zit nu gevangen wegens dienstweigering, de dienstweigeringsbeweging breekt in de soc.-dem. beweging door. De dienstweigering gaat uit van het standpunt dat de oorlog is het resultaat van het kapitalisme en dat er oorlog zal blijven zoolang dat kapitalisme er is. Derhalve is de strijd tegen 't militairisme er ook een tegen het kapitalisme. Deze dienstweigeringsbeweging is voor ons ook een cultuurbeweging, die grenzen wegvaagt en de mensch de omstandigheden overwinnen doet. Kunst, wetenschap, het dagelijksch leven, alles is tegenwoordig geïnternationaliseerd en ook onze beweging staat op dien internationalen bodem, waarvan het niemand gelukken zal haar weg te dringen. De geest van 't internationalisme moet groeien opdat als de oorlog uitbreekt, door individueele en collectieve dienstweigering, door sabotage en dergelijke middelen de oorlog verhinderd worde en de sociale revolutie kome. Dat men het volk tot zelfwerkzaamheid kan opvoeden blijkt uit de spontane strijd in 1924 hier in het noorden in de veenstreken. En hoe onjuist het is om de idee te propageeren van de werkstaking op bevel leert diezelfde staking, want de staat van beleg maakte immers alle contact onmogelijk en daardoor ook het optreden der leiders. In de praktijk is de werkstaking alleen mogelijk als ieder arbeider stuk voor stuk weet wat (tekst onleesbaar lgj) er op het kritieke oogenblik zelf handelt en niet wacht op een bevel. Die geest moeten wij weten te wekken, niet op de massa en haar scholing valle de nadruk voor onze propaganda, maar op de persoonlijkheid. Strooien we dit zaad dan zal het ontkiemen op vruchtbaren bodem en een beweging ontketenen, niet zoo futloos als de huidige. Met een woord van dank aan den spr. sloot de voorz. de vergadering. Sneeker Nieuwsblad 11 november 1925.

09-11 IJlst/verg anti-militaristen Ons standpunt inzake ontwapening

Maandag 9 Nov. sprak Jo de Haas te IJlst. Ook hier matig bezoek, doch de plaatselijke omstandigheden in aanmerking genomen, mochten wij tevreden zijn. Jo behandelde hetzelfde onderwerp; echter in eenvoudiger bewoordingen, daar hij z'n publiek scheen te kennen.Beide vergaderingen brachten geen debat; en eenige brochurenverkoop. Achteraf gezien, mag de afd. Sneek tevreden zijn over het succes dezer vergaderingen. Er werd met groote aandacht naar het gesprokene geluisterd, en ongetwijfeld zullen velen tot nadenken zijn gebracht. Kameraden, laat deze inzet van de winterpropaganda uw werklust hebben opgewekt, toont dat ge uw taak hebt begrepen en werkt aan de verbreiding onzer beginselen! De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, 1925, no. 47,21-11-1925.

11-11 Bolsward Anti-militarisme

Woensdagavond was er nóg eene openbare vergadering en wel op de bovenzaal van ’t café ,,Voorwaarts”. Deze samenkomst was belegd door de Anti-Militairistische Propagandaclub hier ter stede. De vergadering werd gepresideerd door de heer D. Bangma, die haar met een kort woord opende en vervolgens de heer Jo de Haas, van Amsterdam, de gelegenheid gaf tot het uitspreken zijner rede. Spreker ontwikkelde zijne zienswijze over den oorlog: hij is een voortbrengsel van het heedendaagsche kapitalistische stelsel. De kapitalisten toch lenen hun geld aan den Staat, en deze zorgt er op zijn beurt weer voor, dat die sommen met interest worden teruggeschonken, namelijk door de productieve voortbrengselen van de arbeidersklasse. Wie regeert, maakt ten slotte niets uit – allen hebben ze noodig: oorlogstoerusting, in elken vorm. Daarom naar een samenleving, waar geen parlement heerscht maar de productie komt aan de gemeenschap! In deze maatschappij met z’n oorlogen kan het mensch-zijn niet tot uiting komen. De vergadering was tamelijk bezocht. Van de gelegenheid tot debat werd geen gebruik gemaakt. Bolswards Nieuwsblad 14 november 1925.

11-11 Witmarsum Anti-militarisme Anti. -Militairistische vereeniging te Bolsward

Heden had een openbare vergadering plaats, geleid door het bestuur der Anti-Militairistische vereeniging te Bolsward, in het logement van den heer H. Bruinsma. Als spreker trad op de heer Jo. de Haas, Van Amsterdam met het onderwerp: „Anti-Militairisme". Een 60-tal menschen waren aanwezig, die met de grootste aandacht luisterden naar den spreker, die zijn onderwerp flink onder de knie had en het op een eenvoudige en zeer begrijpelijke wijze behandelde. Zeer duidelijk betoogde hij, dat militarisme en kapitalisme één zijn en zoo lang dit zoo blijft, zullen er altijd botsingen blijven bestaan. Om dit te bestrijden wekte spr., op zich aan te sluiten bij de Anti-Militairistische vereeniging. Debat had niet plaats, vragen werden niet gesteld en tot slot bracht de voorzitter den spreker dank voor zijn vlotte inleiding. De heer De Haas was zonder tusschenpoos een paar uur aan het woord geweest. Franeker courant 13-11-1925.

Heden had eene openbare vergadering plaats onder leiding van het bestuur der Anti-Militairistische vereeniging te Bolsward, in het logement van den heer H. Bruinsma. Als spreker trad op de heer Jo de Haas van Amsterdam, met het onderwerp Anti-Militairisme. Een pl.m. 60 menschen waren aanwezig, die met de grootste aandacht luisterden naar den spreker die het onderwerp volkomen meester was en dit op een zeer eenvoudige en begrijpelijke wijze naar voren bracht. Zeer duidelijk kwam aan het licht, door tal van voorbeelden naar v

een

oren te brengen, dat Militairisme en Kapitalisme éen zijn en zoo lang dit zoo blijft, zullen er altijd botsingen blijven bestaan en om dit te bestrijden wekte spreker op zich aan te sluiten, bij den Anti-Militairistischen Bond. Vragen werden niet gesteld. De voorzitter bracht den spreker, die onafgebroken zonder tusschen-poos een paar uur aan het woord was geweest zonder iets voor zich te hebben, dank voor zijne lezing. Bolswards Nieuwsblad 14 november 1925.

12-11 Makkum Anti-Militairisme of Ontwapening Op dezelfde avond (= donderdagavond, lgj) sprak de Heer Jo de Haas van Amsterdam in hotel de Zwaan over ,,Anti-Militairisme of Ontwapening”. Het publiek was niet talrijk en er was geen debat. Bolswards Nieuwsblad 14 november 1925.

14-11 Foxham/Vrije Groep Herdenking van de martelaren van Chicago

Een goede vergadering. De Vrije Soc. Groep te dezer plaatse had op Zaterdag 14 November een herdenkingsvergadering uitgeschreven, waar Jo de Haas sprak over „De martelaren van Chicago". Het eerste gedeelte van de zeer mooie, en vooral duidelijke redevoering, hield in een uitvoerige uiteenzetting van het verloop van het bekende proces in 1886. Na een korte pauze belichtte De Haas de economische achtergrond van dezen gerechtelijken moord op het achttal Chicagoër anarchisten en verzuimde daarbij vooral niet, er op te wijzen, dat het voeren van een zuiveren anarchistischen strijd voor de arbeiders dringende noodzaak is, willen zij aan hun slavenleven ('t welk, zooals De Haas op pakkende wijze aantoonde, in sommige opzichten nog minder is dan 't levenslot van de varkens der boeren) radicaal een einde maken. Aan 't slot van de gloedvolle rede werd nog even in scherpe bewoordingen het „socialisme" van de moderne vakorganisaties aan de kaak gesteld en gewaarschuwd voor hun arbeiders-vijandigen, reformistischen strijd.De opkomst van 't publiek was vrij goed te noemen en alzoo mag deze bijeenkomst geslaagd heeten. Over De Haas z'n eerste optreden alhier was men algemeen zeer tevreden en 't plan bestaat dan ook, om in samenwerking met de kameraden uit de omliggende plaatsen, hier in de buurt mettertijd een reeks vergaderingen te organiseeren. Waarover men natuurlijk te zijner tijd voldoende wordt ingelicht. De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 47, 21-11-1925.

16-11 Rotterdam Het schrikbewind in Europa (Jo en Constandse) (De vrije socialist 14-11-1925) 22-11 Wormerveer De psycho-techniek

WORMERVEER. Belangrijke cursusvergadering over het onderwerp: „de psycho-techniek", te behandelen door Jo de Haas, op Zondag 22 Nov. a.s., des morgens 10 uur, in het Tempelierenhuis. Als arbeiders zijn wij zeer geïnteresseerd bij de systemen en stelsels, welke onze heerschers uitdenken om de grootst mogelijke productie te verkrijgen in den kortst mogelijken tijd. Reeds ondervinden we overal de invloeden van het taylorstelsel, hetwelk beoogt: verbetering der techniek en verhooging der arbeidsprestatie. De proefnemingen, toegepast op machines en gereedschappen, worden thans aangevuld door de experimenteele psychologie van Münsterberg, wat beoogt de bekwaamheden van ieder arbeider vast te stellen, zoodat voortaan de arbeiders wetenschappelijk-zielkundig kunnen worden uitgebuit. Nadere en betere uiteenzetting geeft Zondag 22 Nov. a.s. kameraad de Haas, waarom wij dan ook met klem aandringen, dezen belangrijken cursus te bezoeken
De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 46, 14-11-1925

29-11 Delft Vrijdenken, vrij doen

Dageraad (De vrije socialist 31-10-1925

. 29-11 Rotterdam De arbeidersbeweging in gevaar in Dageraad verband met de regeeringscrisis

(De vrije socialist 28-11-1925)

10-12 Leeuwarden Het geopende graf

afd. I.A.M.V.

I. A.M. V. Dc afdeeling ,,Leeuwarden" van de I. A. M V had gisteravond in café „Tivoli" aan de Huizumerlaan een openbare vergadering, die goed bezocht was. Als spreker trad op de heer Jo de Haas, uit Amsterdam, die tot onderwerp had gekozen ,,Het geopende graf”. De tijd van nu, aldus spreker verschilt al heel weinig met dien van 1914. Wel wordt er overal geschreven en gesproken over vrede, worden overeenkomsten en traktaten geteekend; wel heeft men den Volkerenbond opgericht, maar wanneer de kapitalisten het straks willen, wanneer er voordeelen te behalen zijn uit petroleum, erts en steenkool, dan worden al die geschreven overeenkomsten als waardelooze stukjes papier verscheurd evenals vóór de grooten wereldoorlog. Men ziet dit aan Spanje en Frankrijk en Marokko. We zitten op een vulkaan, die elk oogenblik tot uitbarsting kan komen. Wij, revolutionnairen, anti-militairen strijden daartegen met al de kracht, die in ons is. Vroeger werden onze pioniers bespot, doch thans neemt de anti-militaristische gedachte steeds toe. Ieder moet meewerken, dat die gedachte veld wint in huisgezin, fabriek en werkplaats, opdat eenmaal de tijd zal aanbreken, dat het internationale proletariaat de wereld zal dwingen, geen oorlog meer te voeren. Van de gelegenheid tot debat werd geen gebruik gemaakt. Na de pauze werden de oorlogslichtbeelden vertoond. Leeuwarder courant 11-12-1925.

11-12 Roordahuizum Idem

12-12 Warga Idem

't Zijn anarchisten en dus.... Zaterdagavond... alles is rustig in het dorp Warga. In het schemerdonker laat echter de dorpsomroeper z'n stem hooren en verkondigt met luide stem: „Hedenavond spreekt Jo de Haas uit Amsterdam in de consistoriekamer." Dit was de laatste bekendmaking voor de vergadering. En zie, een dertig personen kwamen op de plaats van samenkomst. Jo spreekt op verzoek van éénige V. J. V.ers. 't Onderwerp: „Het geopende graf." Daarna zouden dan lichtbeelden worden vertoond. Nadat de vergadering is geopend, spreekt Jo. Pittig en scherp, ieder begrijpt hem en als hij dan ook zegt— „en als de toestand van 1914 zich ook moge herhalen, wij anti-militairisten doen niet mee ", is het stil Jo gaat voort, men begrijpt hem en als hij eindigt, ontvangt hij een dankbaar applaus. Een S. D.A. P.er stelt nog een paar vragen, meent dat Prof. Van Embden een ontwapenaar is en spreekt over 't werk der I. V. V., Labour-partij enz. Dan begint Jo te antwoorden, bijna is hij hiermee klaar — daar gaat de deur open… één gemeenteveldwachter, één rijksveldwachter, nog een dito en tot slot nog een gemeente-veldwachter, samen 4 gewapende mannen. Dan plots de hoogste in rang: „De Haas mogen wij u even spreken ?" „O ja, waarom niet, wat is 't ?" „Heeft u permissie van den Burgemeester om hier te spreken ?" Gelukkig dat Jo een stoel voor zich had staan, anders ware hij omgevallen.... hij rilde zichtbaar „Neen, maar daar heb ik niets mee te maken, ik word uitgenoodigd en verder niets." Dan richt de man zich tot een V.J. V.er en begint deze te vragen. Deze is echter zoo van de wijs geraakt door 't aanschouwen van al die blinkende knoopen, dat hij niets kan zeggen. Dan zegt Jo dat men voor zoo'n vergadering geen vergunning van den Burg. behoeft. „Niet?" En dan komt het. Een boekje wordt uit den zak gehaald en volgens art. 11, hoe kan het ook anders, van de gemeenteverordening, moet men vergunning van den burgemeester hebben en anders mag men geen vergadering van dezen aard beleggen . . . enz. enz. Dan Jo: „maar dat is in strijd met de grondwet, deze verordening is krankzinnig". De oogen der agenten tintelen; zou het nu komen? Maar och, een der aanwezigen, raadslid der gemeente en president-kerkvoogd, begint te spreken. Hij kan zich niet begrijpen, waarom er 4 agenten voor noodig zijn, om dit bevel ten uitvoer te brengen. „Nog nooit heb ik een rede gehoord, welke op zoo'n hoog peil stond en ik spreek er dan ook mijn afkeuring over uit, dat zooiets, wat u van plan is, plaats vindt." Dit wordt met applaus onderstreept. Dan de politie-man weer…„en ik gelast alle aanwezigen in naam van den burgemeester van Idaarderadeel en in naam van den officier van justitie, dit gebouw terstond te verlaten. Jo belooft zoo spoedig mogelijk terug te komen, om deze onderbroken vergadering voort te zetten. Dat vindt bijval, allen verlaten nu het gebouw. Er zijn nog geen sabels gebruikt, o wat jammer, maar wacht, owéé, daar komt een stukje potlood en een boekje en daar gaat ie; „hoe is uw . . ." nou de rest weten de meesten zoo zachtjes aan wel. Als het Jo z'n beurt is en er wordt naar z'n beroep gevraagd, dan zegt hij: „ja dat is een rare zaak." „Je lijkt wel reiziger", merkt één op en o jé, daar staat het, beroep: reiziger en dat, omdat hij de onvertoonde tooverlantaarn bij zich droeg. Het doek zakt langzaam neder. Anne.

(Het voorbeeld, door den burgemeester van Idaarderadeel gegeven, vindt intusschen reeds navolging. Dinsdagavond zou Jo de Haas spreken in „Ons Huis" te Zwaagwesteinde. De burgemeester van Dantumadeel weigerde echter toestemming voor deze vergadering te geven en verbood den zaalhouder zijn lokaal langer dan het gewone sluitingsuur (10 uur) open te houden. Waar blijft op zoo'n manier het grondwettelijke recht van vrijheid van vergaderen? Is hier misschien van „hoogerhand" 'n wenk gegeven, de anarchistische propaganda onmogelijk te maken? Afgezien van het feit, dat dit laatste tóch niet lukken zal, is 't dringend noodzakelijk dat tegen het despotisch optreden van bedoelde burgemeesters met kracht wordt geageerd, aan welke agitatie allen, die gruwen van despotisme en willekeur, dienen mee te doen De arbeider; socialistisch weekblad voor de provincie Groningen, jrg 35, no. 51, 19-12-1925.

Een verstoorde vergadering.

Zaterdagavond sprak, zoo wordt aan de L. C. bericht, Jo de Haas, uit Amsterdam, voor een 40-tal toehoorders in de consistoriekamer te Warga, eigen aan de Ned. Hervormde kerk aldaar. Als onderwerp had spreker gekozen: ,,Het geopende Graf''. Toen de Haas zijn rede had geëindigd, werden hem eenige vragen gesteld, en terwijl hij bezig was deze te beantwoorden, traden plotseling een viertal politie-agenten binnen, die vroegen, De Haas te spreken, waartegen hij geen bezwaar had. De politie verbood hem daarop, voort te gaan, op rond van artikel 11 van de gemeenteverordening. Er was namelijk geen vergunning, voor de vergadering aangevraagd, wat volgens dat artikel wet moest geschieden. Het raadslid, de heer Talsma, president­kerkvoogd, van wien de secretaris van het Vrije Jeugdverbond vergunning had verkregen voor het houden van deze vergadering sprak de aanwezigen nog toe, aangezien hij zich niet begrijpen kon, waarom er een viertal agenten noodig waren, om dit bevel ten uitvoer te brengen. Een van de politiemannen gelastte daarop in naam van den burgemeester van Idaarderadeel en in naam van den officier van justitie alle aanwezigen, het lokaal te verlaten. Onder groote verontwaardiging werd hieraan voldaan. Van de oorlogs-lichtbeelden, welke spreker tot verduidelijking zijner rede zou vertoonen, moest worden afgezien. De Haas stelde zich echter beschikbaar om in Januari terug te komen en dan deze onderbroken vergadering voort te zetten. Dit vond bij de aanwezigen grooten bijval. Sneeker Nieuwsblad 16 december 1925.

13-12 Marssum Idem (Leeuwarder nieuwsblad: goedkoop advertentieblad 09-12-1925) 15-12 Zwaagwesteinde Idem-ook verboden (Leeuwarder nieuwsblad 09-12-1925)

16-12 Menaldum Idem

MENALDUM, 16 Dec. Voor 'n zeer klein aantal toehoorders kwam de heer Jo de Haas vanwege de I.A.M.V. alhier op de zaal van „de Klok" een rede houden met het onderwerp „Het geopende graf". Na de rede werden eenige oorlogs-lichtbeelden vertoond. Voor het oprichten van een afdeeling van de I.A.M.V. bleek alhier vooralsnog geen behoefte te worden gevoeld. Leeuwarder nieuwsblad: goedkoop advertentieblad 17-12-1925.

MENALDUM, 16 Dec. De bekende spreker, de heer Jo de Haas, was naar hier overgekomen om op de zaal van „de Klok" een rede te houden over het onderwerp: „Het geopende graf." Voor een klein auditorium, slechts een 25 personen waren opgekomen, verdedigde spreker zijn stellingen. Na de rede werden eenige oorlogs-lichtbeelden op doek vertoond. De rede, zoowel als de lichtbeelden werden met aandacht gevolgd. Van de poging om alhier een afdeeling van afdeeling van de I.A.M.V. op te richten, is niet gekomen.Franeker courant 18-12-1925.

16-12 Stiens Idem (Leeuwarder nieuwsblad 09-12-1925)

17-12 Bergum Idem (Leeuwarder nieuwsblad 09-12-1925)

23-12 Beets Idem (De vrije socialist 06-01-1926)

24-12 Tijnje Idem (De vrije socialist 06-01-1926)

Onze propaganda in Friesland.

J. B. schrijft ons: Onder buitengewoon moeilijke omstandigheden zet Jo de Haas zijn tournee hier door over „Het Geopende graf', met de bekende lichtbeelden van Ernst Fr. Sneeuw en ijs maken het reizen naar de dorpen erg moeilijk. Jo is al met fiets en al in een sloot terecht gekomen op het ijs. Enkele jonge kameraden èn ook ouderen treden flink op, eerst voor publicatie zorgende en dan er op af. En de kentering is gekomen. Voor het meerendeel zijn het flinke vergaderingen, waar Jo het oude nieuws op zijn bekende wijze vertelt. Tegelijk hiermede is echter ook de houding der autoriteiten veranderd. In Warga maakten 'n 4-tal tot aan de tanden gewapende kerels een eind aan de vergadering. De lichtbeelden, mochten niet vertoond worden. En ook in Zwaagwesteinde zijn de lichtbeelden verboden. Zoo ziet men dat het ware anti-militairisme nog altijd op dezelfde wijze de handhavers van het gezag aangrijpt.De vrije socialist 23-12-1925.